جعبه تقسیم آلومینیومی (دایکاست) چیست؟ + انواع آن

جعبه تقسیم آلومینیومی (دایکاست) یکی از تجهیزات کاربردی در برق‌کشی است که برای اتصال، انشعاب‌گیری و محافظت از سیم‌ها و کابل‌ها به کار می‌رود. این جعبه‌ها از آلومینیوم ریخته‌گری ساخته می‌شوند و به‌دلیل ساختار مستحکم، در برابر ضربه، رطوبت، خوردگی و حرارت مقاومت بالایی دارند؛ ویژگی‌هایی که آنها را برای محیط‌های صنعتی و شرایط سخت بسیار مناسب می‌کند.نصب جعبه تقسیم ساختمان معمول به صورت روکار صورت می‌گیرد و به واسطه لوله گالوانیزه برق و اتصالات وابسته به آن، مسیر عبور کابل‌ها را هدایت می‌کنند. به‌دلیل دوام بالا و طول عمر زیاد، یکی از گزینه‌های مطمئن برای پروژه‌های صنعتی و تاسیسات برقی به شمار می‌روند.

کاربرد جعبه تقسیم آلومینیومی در برق صنعتی چیست؟

• استفاده در مکان‌های صنعتی: از جعبه تقسیم آلومینیومی عموما در کارخانجات و محیط‌های صنعتی که شرایط سخت محیطی (مانند گرد و غبار، رطوبت و تغییرات دما) و تنش وجود داشته باشد برای کابل کشی و محافظت از آن از جعبه تقسیم وجود دارد، این جعبه‌ها برای محافظت از تجهیزات الکتریکی استفاده می‌شوند.
  اماکن تجاری: در ساختمان‌های تجاری و دفاتر برای مدیریت و توزیع سیم‌کشی‌های الکتریکی و مخابراتی استفاده می‌شوند.
• اماکن بدون سقف و فضاهای باز: فلز آلومینیوم، در برابر رطوبت، باران و برف مقاومت بسیار بالایی دارد. به دلیل در فضاهای باز برای نصب تجهیزات نورپردازی، سیستم‌های امنیتی و دوربین‌های مداربسته مورد استفاده قرار گیرند.
• کاربردهای خاص: با توجه به ویژگی‌های مقاومتی آلومینیوم، استفاده از آن در مکان‌هایی با درصد خطر بالا و فضاهایی با امکان انفجار، همچنین مناطقی که نیاز به حفاظت بالایی دارند، جعبه‌های تقسیم آلومینیومی به دلیل مقاومت بالا در برابر شرایط مختلف محیطی استفاده می‌شوند.

مزایای جعبه تقسیم آلومینیومی نسبت به گالوانیزه:

1. وزن سبک‌تر و نصب آسان‌تر نسبت به نمونه‌های گالوانیزه
2. دفع بهتر حرارت و عملکرد مناسب در دماهای بالا
3. استحکام مناسب در برابر ضربه با وجود وزن کمتر
4. طول عمر بیشتر در شرایط صنعتی سخت
5. مناسب برای نصب روکار و دسترسی سریع‌تر به اتصالات
6. آب‌بندی بهتر (در مدل‌های دایکاست) برای جلوگیری از نفوذ گردوغبار و رطوبت
7. قیمت جعبه تقسیم آلومینیومی معمولا کمتر از جعبه تقسیم آلومینیومی است. چون ارزش مادی آلومینیوم از فولاد گالوانیزه کمتر است.

راهنمای خرید جعبه تقسیم آلومینیومی

1. جنس بدنه و فرآیند تولید (دایکاست واقعی): بدنه باید به روش ریخته‌گری تحت فشار (دایکاست) تولید شده باشد تا ساختاری یکنواخت، بدون تخلخل و با استحکام مکانیکی بالا ایجاد کند. این ویژگی در مقایسه با نمونه‌های ورقی، مقاومت بیشتری در برابر ضربه، تنش‌های محیطی و خوردگی فراهم می‌کند.
2. درجه حفاظت (IP Rating): کلاس حفاظتی باید متناسب با شرایط بهره‌برداری انتخاب شود؛ به‌عنوان مثال IP54–IP55 برای فضاهای نیمه‌محافظت‌شده و IP65–IP67 برای محیط‌های صنعتی مرطوب یا پرگردوغبار توصیه می‌شود. این شاخص بیانگر میزان آب‌بندی و جلوگیری از نفوذ ذرات خارجی به داخل جعبه است.
3. ابعاد و حجم مفید داخلی: انتخاب سایز باید بر اساس تعداد ورودی کابل‌ها، نوع ترمینال‌ها و شعاع خمش سیم‌ها انجام شود. در نظر گرفتن فضای کافی، از تراکم بیش‌ازحد، افزایش دمای داخلی و کاهش ایمنی اتصالات جلوگیری می‌کند.
4. سیستم آب‌بندی و طراحی درب: کیفیت گسکت (واشر آب‌بندی) و یکنواختی فشردگی آن در محل درب، نقش کلیدی در حفظ درجه IP دارد. استفاده از درب پیچ‌دار با طراحی مهندسی، توزیع یکنواخت فشار و جلوگیری از نفوذ رطوبت و گردوغبار را تضمین می‌کند.
5. مقاومت در برابر شرایط محیطی: جعبه باید در برابر عوامل مخرب مانند تغییرات دمایی، رطوبت بالا، بخارات خورنده و تنش‌های مکانیکی پایدار باشد. در محیط‌های صنعتی سنگین، این ویژگی مستقیما بر طول عمر و قابلیت اطمینان سیستم تاثیر می‌گذارد.
6. ساختار و الزامات نصب روکار: با توجه به اینکه این جعبه‌ها به‌صورت روکار نصب می‌شوند، وجود نقاط اتصال استاندارد، کیفیت اتصالات لوله برق استحکام محل پیچ‌ها و طراحی مناسب برای دسترسی سریع به تجهیزات داخلی اهمیت بالایی دارد.
7. امکان اتصال به سیستم ارت (Earthing): پیش‌بینی نقطه اتصال ارت در بدنه، جهت تخلیه جریان‌های نشتی و افزایش ایمنی الکتریکی ضروری است و باید مطابق الزامات استانداردهای برق صنعتی طراحی شده باشد.
8. پوشش سطح و حفاظت خوردگی: استفاده از پوشش‌هایی مانند رنگ پودری الکترواستاتیک یا آنودایزینگ، یک لایه محافظ در برابر اکسیداسیون و شرایط خورنده ایجاد می‌کند و دوام جعبه را در محیط‌های بیرونی و صنعتی به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهد.

راهنمای انتخاب سایز جعبه تقسیم آلومینیومی برای پروژه

جعبه تقسیم آلومینیومی بر اساس وسعت پروژه کابل‌کشی و هم سایز با انواع لوله برق، سایزبندی‌های متعددی دارند. هر چقدر تعداد انشعابات در مسیر خروجی جعبه تقسیم آلومینیومی برق بیشتر باشد به همان نسبت لازم است که از تعداد ترمینال‌های بیشتری در داخل جعبه تقسیم استفاده کنیم.

افزایش تعداد ترمینال ها با افزایش سایز جعبه تقسیم برق ارتباط مستقیمی دارد و سازگاری میان این دو متغیر، امنیت اتصالات را در داخل جعبه تقسیم پایین می‌آورد. بنابراین اگر به دنبال قیمت لوله برق، جعبه تقسیم و اتصالات وابسته به آن هستید، حتما به مقوله سایز توجه ویژه داشته باشید. ابعاد جعبه تقسیم آلومینیومی به شرح زیر تعریف شده است.

• ۸*۸
• ۱۰*۱۰
• ۱۰*۱۵
• ۱۳*۱۳
• ۱۵*۱۵
• ۱۶*۱۶
• ۱۷*۱۹
• ۱۹*۲۵
• ۲۰*۲۰

نکته: کلیه ابعاد مذکور همگی بر حسب سانتی‌متر می‌باشد.

ارتفاع بدنه جعبه‌های تقسیم آلومینیومی بر اساس سایز آنها متغیر است و با افزایش سایز ارتفاع نیز بیشتر می‌شود. به عنوان مثال:

• نمونه سایز ۸*۸ عموما عمقی حدود ۶ و ۷ سانتی‌متر
• جعبه تقسیم آلومینیومی ۱۰*۱۰ ، ۱۰*۱۵ دارای عمق ۷.۵ سانتی‌متر
• جعبه تقسیم آلومینیومی ۱۵*۱۵ و جعبه تقسیم آلومینیومی ۲۰*۲۰ عمقی حدود ۱۲ سانتی‌متر
• سایر سایزهای جعبه تقسیم آلومینیومی نیز دارای عمق ۹ میلی‌متر می‌باشد.

سایز خروجی جعبه‌های تقسیم آلومینیوم ، هم سایز با لوله‌های فولادی گالوانیزه است. PG13.5 PG11، PG16، PG21، PG29 PG36 و PG48 این سایزها بر اساس استاندارد ورودی در جعبه تقسیم گالوانیزه بر اساس استاندارد BS تولید لوله برق از سایز M20 الی M50 ساخته می‌شود.

• ویژگی بهترین جعبه تقسیم آلومینیومی برای فضای باز

1. درجه حفاظت بالا (IP65 به بالا): باید در برابر باران، گردوغبار و رطوبت کاملاً آب‌بند باشد و از نفوذ عوامل محیطی جلوگیری کند.
2. بدنه دایکاست یکپارچه: ساختار ریخته‌گری تحت فشار باعث افزایش استحکام و دوام در شرایط سخت محیطی می‌شود.
3. مقاومت در برابر شرایط جوی: در برابر نور خورشید، تغییرات دما و خوردگی عملکرد پایدار و بدون افت کیفیت داشته باشد.
4. آب‌بندی استاندارد درب: وجود گسکت باکیفیت، مانع ورود آب و گردوغبار به داخل جعبه می‌شود.
5. انتقال حرارت مناسب: بدنه آلومینیومی به کاهش دمای داخلی و محافظت از اتصالات کمک می‌کند.
6. طراحی مناسب نصب روکار: باید نصب آسان روی دیوار یا سازه و دسترسی راحت برای تعمیرات داشته باشد.
7. مقاومت مکانیکی بالا: در برابر ضربه و فشارهای محیطی دچار تغییر شکل نمی‌شود.
8. پوشش ضدخوردگی سطحی: رنگ الکترواستاتیک یا آنودایز از زنگ‌زدگی و فرسایش جلوگیری می‌کند.

• جعبه تقسیم آلومینیومی ایرانی یا خارجی؟ کدام بهتر است؟

نمی‌توان گفت جعبه تقسیم آلومینیومی ایرانی بهتر است یا خارجی! چون بسیاری از تولیدات داخلی از جمله جعبه آلومینیومی پتروگرایش، بر اساس استانداردهای بین‌المللی و با مواد اولیه درجه 1 تولید می‌شوند و کاملا قابل رقابت با نمونه‌های خارجی هستند.
اما قیمت جعبه تقسیم آلومینیومی خارجی و وارداتی به علت هزینه‌های مربوط به تعرفات گمرک، حمل، انبارداری و سایر هزینه‌های جانبی مربوط به واردات، گران‌تراز نوع ایرانی‌ هستند. این موضوع در مورد قیمت لوله برق ایرانی و خارجی یا قیمت اتصالات گالوانیزه برق نیز صدق می‌کند.

جعبه تقسیم آلومینیومی ضد آب و IP67 چیست؟

جعبه تقسیم آلومینیومی ضدآب با استاندارد IP67 یک محفظه کاملا آب‌بند برای حفاظت از اتصالات الکتریکی در شرایط محیطی سخت است. این درجه حفاظت نشان می‌دهد جعبه به‌طور کامل در برابر نفوذ گردوغبار مقاوم بوده و در برابر غوطه‌وری موقت در آب نیز عملکرد ایمن دارد.
بدنه آلومینیومی دایکاست، استحکام مکانیکی بالا و مقاومت مطلوب در برابر خوردگی و تنش‌های محیطی را فراهم می‌کند. به‌دلیل طراحی دقیق آب‌بندی و دوام بالا، این نوع جعبه در فضاهای باز، تأسیسات صنعتی و محیط‌های مرطوب به‌عنوان یک گزینه مطمئن و استاندارد استفاده می‌شود.

• تفاوت IP65، IP66 و IP67 در جعبه تقسیم آلومینیومی در چیست؟

تفاوت IP65، IP66 و IP67 در جعبه تقسیم آلومینیومی مربوط به میزان مقاومت در برابر نفوذ گردوغبار و آب است.

• در IP65، جعبه کاملا در برابر گردوغبار ایمن بوده و در برابر پاشش آب از هر جهت مقاومت دارد.
• در IP66 همین سطح حفاظت حفظ می‌شود، اما مقاومت در برابر فشار شدیدتر آب (مثل جت آب) نیز اضافه می‌شود.
• در IP67 علاوه بر این موارد، جعبه توانایی تحمل غوطه‌وری موقت در آب را هم دارد.

به همین دلیل هرچه عدد بالاتر می‌رود، سطح آب‌بندی و قابلیت استفاده در شرایط سخت‌تر محیطی افزایش پیدا می‌کند.

بررسی جعبه تقسیم آلومینیومی ضد گردوغبار برای محیط صنعتی

جعبه تقسیم آلومینیومی ضد گردوغبار در محیط‌های صنعتی به‌گونه‌ای طراحی می‌شود که از نفوذ ذرات معلق، گردوغبار و آلودگی‌های محیطی به داخل محفظه جلوگیری کند. این ویژگی با استانداردهای حفاظتی بالا مانند IP5X و IP6X تضمین می‌شود و بیانگر آب‌بندی دقیق و ساختار کاملا درزبندی‌شده است.
بدنه دایکاست آلومینیومی با ساختار یکپارچه، علاوه بر مقاومت مکانیکی بالا، مانع ایجاد نشتی در نقاط اتصال می‌شود.
در محیط‌های صنعتی که آلودگی و ذرات معلق به‌صورت مداوم وجود دارد، این نوع جعبه نقش مهمی در حفظ پایداری اتصالات الکتریکی و جلوگیری از اختلال عملکرد سیستم دارد. به همین دلیل، انتخاب صحیح آن مستقیماً بر افزایش ایمنی و طول عمر تجهیزات تأثیرگذار است.

جعبه تقسیم آلومینیومی گلندخور چیست؟

جعبه تقسیم آلومینیومی گلندخور نوعی محفظه برق است که روی بدنه آن محل‌های رزوه‌دار (گلند) برای ورود و خروج کابل‌ها تعبیه شده است. این طراحی باعث می‌شود کابل‌ها به‌صورت کاملا ایمن، آب‌بند و بدون تنش مکانیکی وارد جعبه شوند.
استفاده از گلند کابل، علاوه بر جلوگیری از نفوذ گردوغبار و رطوبت، از آسیب دیدن روکش کابل‌ها در محل ورود نیز جلوگیری می‌کند. بدنه آلومینیومی دایکاست این جعبه‌ها استحکام بالایی ایجاد کرده و آنها را برای محیط‌های صنعتی و فضای باز بسیار مناسب می‌سازد.

نکته: هنگام خرید گلند، به قیمت گلند توجه کنید. گلند ارزان، معمولا کیفیت پایینی دارند و آب‌بندی را با چالش روبرو می‌کنند.

نحوه نصب گلند روی جعبه تقسیم آلومینیومی

نصب گلند روی جعبه تقسیم آلومینیومی یک فرآیند کاملا فنی است که با هدف ایجاد ورود ایمن و آب‌بند کابل‌ها انجام می‌شود.

1. در ابتدا محل مورد نظر روی بدنه جعبه بر اساس سایز گلند انتخاب و با ابزار مناسب (پانچ یا مته) سوراخ‌کاری می‌شود. سپس رزوه داخلی یا مادگی گلند بررسی شده و در صورت نیاز با قلاویزکاری آماده اتصال می‌گردد.
2. در مرحله بعد، گلند با استفاده از مهره و واشر آب‌بندی در محل خود محکم می‌شود تا اتصال کاملا فیکس و بدون لقی ایجاد شود.
3. کابل از داخل گلند عبور داده شده و با سفت کردن مهره فشاری، روکش کابل در محل ورودی مهار می‌شود تا هم از نظر مکانیکی تثبیت شود و هم از نظر آب‌بندی و جلوگیری از نفوذ گردوغبار کاملا ایمن باشد.
4. در نهایت باید اطمینان حاصل شود که گسکت‌ها به‌درستی فشرده شده‌اند و هیچ‌گونه فضای باز یا نشتی در محل اتصال وجود ندارد؛ زیرا کیفیت نصب گلند به‌طور مستقیم بر عملکرد حفاظتی جعبه تقسیم تاثیر می‌گذارد.

• جعبه تقسیم آلومینیومی چند کاناله، مناسب کجاست؟

جعبه تقسیم آلومینیومی چند کاناله برای پروژه‌هایی استفاده می‌شود که حجم بالایی از کابل‌کشی و چندین انشعاب هم‌زمان دارند. این نوع جعبه امکان مدیریت منظم و تفکیک ایمن مسیرهای مختلف کابل را فراهم می‌کند و از آشفتگی سیم‌کشی جلوگیری می‌کند.
به‌دلیل بدنه دایکاست و مقاومت بالا، در محیط‌های صنعتی، تابلوهای برق و خطوط تولید کاربرد گسترده‌ای دارد. همچنین برای سیستم‌هایی که نیاز به توسعه یا افزودن انشعاب در آینده دارند، گزینه‌ای بسیار مناسب محسوب می‌شود.

جعبه تقسیم آلومینیومی دایکاست؛ مزایا و معایب

• مزایای جعبه تقسیم آلومینیومی دایکاست:

• استحکام مکانیکی بالا به‌دلیل ساختار یکپارچه ریخته‌گری تحت فشار
• مقاومت عالی در برابر ضربه، خوردگی و شرایط محیطی سخت
• آب‌بندی بهتر و حفظ استانداردهای حفاظتی (IP) در مدل‌های صنعتی
• دفع حرارت مناسب و جلوگیری از افزایش دمای اتصالات داخلی
• طول عمر بالا و عملکرد پایدار در محیط‌های صنعتی و فضای باز
• مناسب برای نصب روکار و دسترسی آسان به اتصالات
• وزن مناسب نسبت به استحکام، در مقایسه با بدنه‌های فولادی یا ورقی

• معایب جعبه تقسیم آلومینیومی دایکاست:

• قیمت بالاتر نسبت به جعبه‌های پلاستیکی یا گالوانیزه ساده
• حساسیت بیشتر به ضربه‌های شدید در صورت طراحی یا ضخامت پایین
• نیاز به آب‌بندی دقیق در نصب، در غیر این صورت افت IP رخ می‌دهد
• امکان خوردگی گالوانیکی در صورت تماس مستقیم با برخی فلزات نامناسب
• وزن بیشتر نسبت به برخی مدل‌های پلاستیکی در ابعاد مشابه
• محدودیت در تغییر یا سوراخ‌کاری در محل، به‌دلیل استحکام بالای بدنه

بررسی مقاومت ضربه‌ای جعبه تقسیم آلومینیومی دایکاست:

مقاومت ضربه‌ای جعبه تقسیم آلومینیومی دایکاست به‌دلیل ساختار یکپارچه و متراکم حاصل از فرآیند ریخته‌گری تحت فشار، در سطح بالایی قرار دارد. این ساختار باعث می‌شود تنش‌های ناشی از ضربه در سطح بدنه پخش شده و از تمرکز نیرو در یک نقطه جلوگیری گردد. به همین دلیل این جعبه‌ها در کلاس‌های مقاومتی صنعتی، توان تحمل ضربه‌های متوسط تا شدید را دارند.
استفاده از آلیاژ آلومینیوم مناسب و ضخامت مهندسی‌شده بدنه نیز نقش مهمی در افزایش دوام مکانیکی آن ایفا می‌کند. در نتیجه، این نوع جعبه برای محیط‌های صنعتی پرتنش و دارای ارتعاش گزینه‌ای مطمئن محسوب می‌شود.

جعبه تقسیم آلومینیومی برای صنایع نفت و گاز چه ویژگی‌هایی دارد؟

جعبه تقسیم آلومینیومی مورد استفاده در صنایع نفت و گاز باید از نظر ایمنی، دوام و مقاومت محیطی در سطح بالاتری نسبت به کاربردهای معمولی طراحی شود. همانطور که گفتیم این تجهیزات با بدنه دایکاست آلومینیومی ساخته می‌شوند تا در برابر خوردگی ناشی از رطوبت، بخارات شیمیایی و شرایط خورنده محیطی عملکرد پایدار داشته باشند.
در این صنایع، داشتن درجه حفاظت بالا (IP66 تا IP67) ضروری است تا از نفوذ گردوغبار و آب در شرایط سخت عملیاتی جلوگیری شود. همچنین طراحی ضدجرقه یا سازگار با محیط‌های مستعد انفجار (در مدل‌های خاص) اهمیت ویژه‌ای دارد.
از دیگر ویژگی‌های مهم می‌توان به مقاومت بالا در برابر ضربه و ارتعاش، آب‌بندی دقیق در محل گلندها، و قابلیت اتصال ایمن به ارت اشاره کرد. در مجموع، این نوع جعبه‌ها برای حفظ ایمنی سیستم‌های برقی در محیط‌های حساس و پرریسک نفت و گاز نقش حیاتی دارند. این جعبه‌های تقسیم می‌توانند به صورت چهارگوش یا جعبه تقسیم گرد باشند.

• جعبه تقسیم آلومینیومی ضد انفجار چه زمانی لازم است؟

جعبه تقسیم ضد انفجار زمانی استفاده می‌شود که محیط کاری دارای گازهای قابل اشتعال، بخارات شیمیایی یا گردوغبار انفجاری باشد. در چنین شرایطی، هرگونه جرقه یا افزایش دما در تجهیزات الکتریکی می‌تواند منجر به حادثه جدی شود، بنابراین استفاده از تجهیزات Ex ضروری است.
این نوع جعبه‌ها در صنایع نفت و گاز، پتروشیمی، پالایشگاه‌ها، سکوهای دریایی و کارخانه‌های شیمیایی کاربرد دارند؛ یعنی محیط‌هایی که احتمال تشکیل اتمسفر انفجاری دائمی یا مقطعی وجود دارد.
بدنه آلومینیومی دایکاست در کنار طراحی خاص آب‌بندی و ساختار مقاوم در برابر جرقه، باعث می‌شود این جعبه‌ها از انتشار شعله یا انفجار داخلی به محیط بیرونی جلوگیری کنند. به همین دلیل، استفاده از آن‌ها یک الزام ایمنی در مناطق خطرناک محسوب می‌شود، نه یک انتخاب اختیاری.

نصب جعبه تقسیم آلومینیومی روکار و توکار

جعبه‌های آلومینیومی با توجه به شکل ساختاری و استانداردهای مصرف، به صورت توکار استفاده نمی‌شوند و به ندرت آنها رادر فضای توکار خواهید دید. اگر قصد پنهان‌کاری آنها را دارید می‌توانید در سطح بالایی و پنهان سقف‌های کاذب از آنها استفاده کنید.

نکات ایمنی نصب جعبه تقسیم آلومینیومی

• قطع کامل برق قبل از نصب: قبل از هرگونه عملیات، باید جریان برق به‌طور کامل قطع و از نبود ولتاژ در مدار اطمینان حاصل شود.
• انتخاب محل نصب مناسب: جعبه باید در محلی نصب شود که از ضربه مستقیم، رطوبت شدید و منابع حرارتی دور باشد و دسترسی ایمن داشته باشد.
• استفاده از گلند استاندارد: ورود کابل‌ها باید از طریق گلند مناسب انجام شود تا هم آب‌بندی حفظ شود و هم از آسیب به روکش کابل جلوگیری گردد.
• رعایت اصول ارتینگ: اتصال صحیح بدنه جعبه به سیستم ارت برای جلوگیری از نشتی جریان و افزایش ایمنی الزامی است.
• بررسی آب‌بندی درب و گسکت: قبل از بستن نهایی، باید از سلامت و فشردگی کامل واشر آب‌بندی اطمینان حاصل شود.
• عدم ایجاد تنش روی کابل‌ها: کابل‌ها نباید تحت کشش یا فشار قرار گیرند تا از آسیب مکانیکی و اتصالی جلوگیری شود.
• رعایت استاندارد فاصله‌ها داخل جعبه: اتصالات باید با فاصله مناسب از هم قرار گیرند تا از گرم‌شدن بیش‌ازحد و اتصال ناخواسته جلوگیری شود.

سوالات متداول