اسکلت گلخانه 0 تا 100: از طراحی تا اجرای گلخانه حرفه‌ای

اسکلت گلخانه یکی از اجزای حیاتی هر سازه گلخانه‌ای است که نقش مهمی در استحکام و پایداری آن دارد. این اسکلت باید قادر باشد بارهای مختلف مانند وزن پوشش، برف، باد و دیگر عوامل محیطی را تحمل کند. انواع مختلف اسکلت گلخانه‌ها وجود دارد که از جنس چوب و فلز ساخته می‌شوند، اما بهترین و مقاوم‌ترین نوع اسکلت برای گلخانه‌های صنعتی، اسکلت‌های ساخته شده از لوله و پروفیل گالوانیزه هستند. این نوع اسکلت‌ها به‌دلیل مقاومت بالا در برابر زنگ‌زدگی و فرسایش، طول عمر بیشتری دارند و شرایط مطلوبی برای پرورش گیاهان فراهم می‌آورند.

اسکلت گلخانه و اجزای تشکیل‌دهنده سازه چیست؟

اسکلت گلخانه ساختاری است که به ‌عنوان چارچوب اصلی، پوشش گلخانه را پشتیبانی می‌کند و از آن در برابر عوامل محیطی نامساعد محافظت می‌کند. این اسکلت معمولا از مواد و مصالح مقاوم مانند چوب یا فلز ساخته می‌شود که نقش مهمی در استحکام و دوام گلخانه دارد. این ساختار از اجزای مختلفی تشکیل می‌شود که هر کدام وظایف خاصی را انجام می‌دهند. در زیر به برخی از تجهیزات ساخت گلخانه اشاره کرده‌ایم:

• پایه (Post)

  پایه‌ها یا ستون‌های اسکلت گلخانه، بخش‌های اصلی هستند که سازه را به زمین متصل کرده و تمام وزن گلخانه را تحمل می‌کنند. این پایه‌ها معمولا بر روی فونداسیون یا پی قرار می‌گیرند که استحکام و پایداری بیشتری به سازه می‌دهد. پایه‌ها می‌توانند از مواد مختلفی مانند چوب، لوله و پروفیل فلزی ساخته شوند. در برخی موارد نیز برای تحمل بارهای سنگین‌تر، از مصالح مقاوم‌تری مانند بتون یا فولاد گالوانیزه استفاده می‌کنند.

  این ستون‌ها نه تنها وظیفه تحمل وزن را دارند، بلکه از گلخانه در برابر نیروهای محیطی مانند باد و برف نیز محافظت می‌کنند. انتخاب نوع و اندازه صحیح پایه‌ها و ستون‌ها بستگی به ابعاد گلخانه، نوع خاک و شرایط محیطی دارد تا سازه به‌طور پایدار و ایمن عمل کند. محبوب‌ترین تجهیزات به عنوان پایه و ستون گلخانه، قوطی پروفیل و لوله گالوانیزه است.

• بستر پنجره (Sash Sill)

  بستر پنجره گلخانه قسمت پایینی پنجره است که نقش محافظت از آن را دارد و بر روی دیوار حائل نصب می‌شود. این بخش از سازه، ساختاری مقاوم از جنس چوب یا فلز است و برای جلوگیری از نفوذ آب و آسیب به پنجره‌ها در برابر شرایط محیطی، بسیار اهمیت دارد. بستر پنجره همچنین به ‌عنوان یک بخش حمایتی برای باز و بسته شدن پنجره‌ها عمل می‌کند و دوام سازه گلخانه را افزایش می‌دهد.

• ناودان (Gutter)

  ناودان گلخانه وظیفه جمع‌آوری و هدایت آب‌ ناشی از بارش باران به خارج از فضای داخل گلخانه را بر عهده دارد. این سیستم برای جلوگیری از تجمع آب در محیط گلخانه و آسیب به ساختار آن بسیار با اهمیت است. ناودان‌ها معمولا از لوله و پروفیل گالوانیزه ساخته می‌شوند که به‌دلیل مقاومت بالا در برابر زنگ‌زدگی، طول عمر بیشتری دارند و از فرسایش جلوگیری می‌کنند.

• قاب (Sash Bar)

  قاب (Sash Bar) یکی از اجزای کلیدی اسکلت گلخانه است که برای نگهداری پنجره‌ها و پوشش گلخانه به‌کار می‌رود. این قاب با طراحی خاص خود به‌گونه‌ای ساخته می‌شود که کم‌ترین سایه ممکن را بر گیاهان ایجاد کند و جریان نور به داخل گلخانه را به حداکثر می‌رساند.

• کشو (Cap Bar)

  کشو وظیفه محافظت از شیشه‌ها و مواد پوشش‌دهنده گلخانه را در جای خود بر عهده دارد. این قطعه به‌گونه‌ای طراحی شده که از ورود نور ماورای‌ بنفش به داخل گلخانه جلوگیری کرده و به حفظ شرایط محیطی مطلوب برای رشد گیاهان کمک می‌کند.

• خربا (Truss)

  خربا یکی از اعضای حمایت‌کننده اسکلت گلخانه است که برای افزایش استحکام سازه به کار می‌رود. این عضو به‌ویژه در گلخانه‌های دوطرفه کاربرد دارد و نقش مهمی در پایداری و مقاومت در برابر نیروهای محیطی مانند باد و باران دارد.

• پشته (Ridge)

  قسمت برآمده‌ای از اسکلت گلخانه است که به‌عنوان نقطه اتصال قسمت‌های بالایی قاب عمل می‌کند. این بخش نقش مهمی در ایجاد ساختار مقاوم و پایدار گلخانه دارد و کمک می‌کند تا فشارهای وارد شده از بالا به‌طور یکنواخت توزیع شود.

• میله پشته (Ridge Cap)

  میله‌ای است که در انتهای پشته گلخانه قرار می‌گیرد و به ‌عنوان مسیر دسترسی برای بازرسی و انجام تعمیرات جزئی در سقف گلخانه عمل می‌کند. این میله علاوه بر نقش دسترسی، به استحکام و تکمیل ساختار پشته نیز کمک می‌کند.

• پنجره تهویه (Ventilator)

  پنجره‌هایی که در طول گلخانه یا در بخش‌های مختلف آن نصب می‌شوند تا جریان هوا را کنترل کنند. این پنجره‌ها به تنظیم دما و رطوبت داخل گلخانه کمک کرده و از ایجاد شرایط نامناسب برای رشد گیاهان جلوگیری می‌کنند.

• پنجره تهویه کناری (Side Wall Ventilator)

  پنجره تهویه کناری (Side Wall Ventilator) پنجره‌هایی هستند که در دیواره‌های کناری گلخانه نصب می‌شوند تا جریان هوا را افزایش دهند. این پنجره‌ها به تهویه بهتر داخل گلخانه کمک کرده و از دمای بیش از حد بالا و رطوبت غیرمطلوب جلوگیری می‌کنند، در نتیجه شرایط بهینه‌تری برای رشد گیاهان فراهم می‌شود.

• نگهدارنده دستگاه تهویه (Ventilator Header)

  نگهدارنده دستگاه تهویه (Ventilator Header) قطعاتی هستند که وظیفه نگهداری و ثابت نگه داشتن دستگاه‌های تهویه را روی اسکلت گلخانه بر عهده دارند. این اجزا به‌طور موثر از حرکت و جابجایی دستگاه‌ها جلوگیری کرده و عملکرد صحیح سیستم تهویه را تضمین می‌کنند.

  تمامی این قطعات سازه گلخانه ترکیب شده‌اند تا یک ساختمان استحکام‌پذیر و کارآمد برای گلخانه را ایجاد کنند.

انواع اسکلت گلخانه

انواع اسکلت گلخانه بر اساس مصالح به شرح زیر است:

• اسکلت چوبی:

اسکلت چوبی گلخانه از چوب‌های مقاوم و مستحکم ساخته می‌شود که به‌طور عمده برای گلخانه‌های کوچک و متوسط استفاده می‌شود. این نوع اسکلت معمولا شامل ستون‌ها، تیرها و بخش‌های افقی است که به‌وسیله اتصالات خاص به یکدیگر متصل می‌شوند. چوب به‌طور طبیعی عایق خوبی در برابر تغییرات دمایی است و در صورت استفاده صحیح، می‌تواند استحکام مناسبی را برای گلخانه فراهم کند. ویژگی‌های فنی اسکلت چوبی شامل وزن سبک، قابلیت انعطاف‌پذیری در طراحی، و هزینه پایین‌تر نسبت به اسکلت‌های فلزی است. با این حال، چوب به مراقبت بیشتری نیاز دارد و در برابر رطوبت و آفات ممکن است دچار آسیب شود، بنابراین باید از چوب‌های مقاوم در برابر پوسیدگی و با طول عمر بالا استفاده کرد.

مزایای اسکلت چوبی گلخانه

1. هزینه اولیه کمتر نسبت به آهن و آلومینیوم
2. خاصیت عایق حرارتی بهتری نسبت به آهن
3. ساختار چوبی زیبا و طبیعی

معایب اسکلت چوبی گلخانه:

1. نیاز به نگهداری و تعمیرات بیشتر در مقایسه با آهن و آلومینیوم
2. مستعد برخورد با حشرات و قارچ‌ها
3. قابلیت حمل بار کمتر نسبت به آهن
4. طول عمر پایین

• اسکلت گالوانیزه:

این سازه از فولاد یا آهن گالوانیزه ساخته می‌شود و به‌طور معمول برای گلخانه‌های بزرگ و صنعتی استفاده می‌گردد. ساختار این نوع اسکلت شامل ستون‌ها، تیرها و پروفیل‌های فلزی (غالبا گالوانیزه یا فولاد ضدزنگ) است که به‌ وسیله اتصالات ویژه به یکدیگر متصل می‌شوند. ویژگی‌های فنی اسکلت گالوانیزه شامل استحکام و دوام بالا، مقاومت در برابر شرایط جوی مختلف و قابلیت تحمل بارهای سنگین است. این اسکلت‌ها به‌ویژه در برابر رطوبت، زنگ‌زدگی و عوامل طبیعی بسیار مقاوم هستند و عمر طولانی‌تری نسبت به اسکلت‌های چوبی دارند. همچنین، فولاد به‌دلیل ویژگی‌هایی مانند انعطاف‌پذیری و قابلیت جوشکاری، امکان طراحی‌های پیچیده و بزرگتر را فراهم می‌کند.

مزایا اسکلت گالوانیزه:

1. استحکام بالا و مقاوم در برابر شرایط جوی سخت
2. عمر طولانی و نیاز به نگهداری کمتر
3. قابلیت خم پذیری و اجرای طرح‌های منحنی‌شکل
4. ضد زنگ و مقاوم در برابر خوردگی

معایب اسکلت گالوانیزه:

1. هزینه خرید بالاتر نسبت به چوب
2. انتقال حرارت بیشتر به داخل گلخانه
3. مستعد انقباض و انبساط به تغییرات دمایی

 اسکلت آلومینیوم:

اسکلت آلومینیومی گلخانه از مقاطع آلومینیوم با کیفیت بالا ساخته می‌شود و به‌طور عمده در اجرای گلخانه‌های مدرن و سبک به‌کار می‌رود. ساختار این اسکلت شامل پروفیل‌های آلومینیومی است که به‌وسیله اتصالات خاص به هم وصل می‌شوند. ویژگی‌های فنی اسکلت آلومینیومی شامل وزن سبک، مقاومت بالا در برابر زنگ‌زدگی و شرایط جوی، و عمر طولانی است. این نوع اسکلت به‌دلیل سبکی و قابلیت حمل و نقل آسان، انتخاب مناسبی برای پروژه‌های گلخانه‌ای است که نیاز به ساخت سریع و مقرون‌به‌صرفه دارند. همچنین، آلومینیوم به‌خاطر قابلیت انعطاف‌پذیری بالا در طراحی، امکان ایجاد ساختارهای پیچیده و متنوع را فراهم می‌کند. از دیگر مزایای این نوع اسکلت می‌توان به مقاومت در برابر خوردگی و نیاز کمتر به نگهداری اشاره کرد.

مزایا اسکلت آلومینیوم:

1. وزن سبک و استحکام مناسب
2. مقاومت بالا در برابر زنگ‌زدگی
3. عدم حساسیت به تغییرات دمایی
4. مقاوم در برابر خورگی

معایب اسکلت آلومینیوم:

1. هزینه اولیه بالاتر از چوب ولی کمتر از آهن
2. انتقال حرارت بیشتر نسبت به چوب
3. نیاز به‌دقت بالا در نصب سازه گلخانه و تنظیمات آن

خصوصیات فنی و ویژگی‌های یک اسکلت گلخانه خوب

انتخاب و طراحی یک اسکلت گلخانه با توجه‌ به این خصوصیات، به عملکرد و بهره‌وری گلخانه بسیار کمک خواهد کرد. یک اسکلت گلخانه خوب لازم است دارای خصوصیات زیر باشد:

• محکم و سبک: اسکلت گلخانه باید دارای استحکام کافی برای تحمل وزن پوشش و عوامل جوی باشد. همچنین، سبکی اسکلت مهم است تا هزینه نصب و نگهداری آن کاهش یابد.
• سایه‌اندازی کم: اسکلت گلخانه نباید سایه زیادی ایجاد کند تا نور به مقدار کافی به داخل گلخانه نفوذ کند. این خصوصیت برای رشد و توسعه گیاهان بسیار حائز اهمیت است.
• مقاوم به اکسیداسیون: از فلزاتی مانند آلومینیوم یا فولاد گالوانیزه برای اسکلت گلخانه استفاده کنید تا مقاومت به اکسیداسیون (زنگ‌زدگی) را داشته باشند. آلومینیوم به‌ صورت طبیعی مقاوم به اکسیداسیون است و فولاد گالوانیزه با یک ‌لایه روکش ضد زنگ پوشانده می‌شود.
• سازگار با پوشش گلخانه: اسکلت باید بتواند پوشش گلخانه را به ‌خوبی نگه دارد و همچنین با مواد پوششی سازگار باشد. این خصوصیت مهم است تا از نشت نور یا هوا در اطراف اتصالات جلوگیری شود.
• استحکام و دوام: اسکلت گلخانه باید توانایی تحمل بارهای سنگین مانند برف، باد و باران را داشته باشد. این ویژگی تضمین‌کننده پایداری گلخانه در شرایط جوی مختلف است.
• مقاومت در برابر خوردگی: اسکلت باید در برابر رطوبت و مواد شیمیایی داخل گلخانه مقاوم باشد. استفاده از مواد گالوانیزه یا آلومینیوم به جلوگیری از زنگ‌زدگی کمک می‌کند و عمر مفید سازه را افزایش می‌دهد.
• سبکی و سهولت حمل و نقل: اسکلت گلخانه باید سبک باشد تا حمل و نصب آن آسان‌تر شود. استفاده از مواد سبک مانند آلومینیوم به کاهش وزن و تسهیل فرآیند نصب کمک می‌کند.
• انعطاف‌پذیری در طراحی: اسکلت گلخانه باید امکان ایجاد طراحی‌های مختلف را فراهم کند. این ویژگی به‌ویژه برای گلخانه‌های بزرگ یا مخصوص گیاهان خاص که نیاز به تنظیمات خاص دارند، اهمیت دارد.
• هزینه مقرون‌به‌صرفه: قیمت اسکلت باید متناسب با بودجه پروژه باشد. انتخاب مواد مناسب و روش‌های ساخت کارآمد می‌تواند هزینه ساخت را کاهش دهد و برای کشاورزان اقتصادی‌تر باشد.
• نگهداری آسان: اسکلت باید به ‌راحتی قابل نگهداری و تعمیر باشد. استفاده از مصالح مقاوم و سازگار با تعمیرات ساده اهمیت دارد.
• مقاومت در برابر شرایط محیطی: اسکلت باید بتواند در برابر تغییرات دمایی شدید، رطوبت بالا و تابش نور خورشید مقاومت کند. این ویژگی از آسیب به سازه و گیاهان جلوگیری می‌کند.
• طول عمر بالا: اسکلت گلخانه باید دارای عمر مفید طولانی باشد. این ویژگی موجب کاهش هزینه‌های نگهداری و تعویض می‌شود و سرمایه‌گذاری در دراز مدت را به‌ صرفه‌تر می‌کند.
• نصب آسان و سریع: برای کاهش زمان و هزینه‌های پروژه، اسکلت گلخانه باید به‌راحتی نصب شود. طراحی مناسب و استفاده از اتصالات ساده به سرعت نصب کمک می‌کند.
• انتخاب مصالح با دقت: در انتخاب مصالح و قوطی گلخانه برای ساخت اسکلت، به انتخاب فلزاتی که با شرایط محیطی مرتبط هستند دقت کنید. به ‌عنوان‌ مثال، در مناطقی با آب‌ و هوای مرطوب، لازم است مصالح مقاوم به زنگ‌زدگی مورد توجه قرار گیرند.

انواع اسکلت گلخانه از نظر شکل ساختار

از نظر فرم ساختاری، اسکلت گلخانه به انواع زیر تقسیم می‌شود:

• اسکلت شیروانی (A-Frame):
  دارای سقف شیب‌دار است که امکان تخلیه آب و برف را فراهم می‌کند. این نوع فرم در گلخانه‌های مناطق بارانی یا برفی رایج است.
• اسکلت گنبدی (Dome-Shaped):
  سقف به‌شکل گنبد طراحی می‌شود که مقاومت بالایی در برابر بادهای شدید دارد و برای مناطق بادخیز مناسب است.
• اسکلت قوسی (Arch-Shaped):
  اسکلت با سقف قوسی شکل طراحی می‌شود که نور به‌طور یکنواخت در داخل گلخانه توزیع نماید. این فرم برای گلخانه‌های بزرگ و صنعتی مناسب است.
• اسکلت تونلی (Tunnel):
  به‌شکل یک تونل بلند ساخته می‌شود و نصب آن سریع و کم‌هزینه است. این فرم برای کشت‌های ردیفی و موقت کاربرد دارد.
• اسکلت چند دهانه (Multi-Span):
  ترکیبی از چندین اسکلت قوسی یا شیروانی است که به یکدیگر متصل شده‌اند و برای گلخانه‌های بزرگ با مساحت زیاد استفاده می‌شود.
• اسکلت صاف (Flat Roof):
  دارای سقف صاف است و معمولا در گلخانه‌های مناطق گرمسیری استفاده می‌شود. این فرم هزینه کمتری دارد؛ اما نیاز به مدیریت دقیق آب باران خواهد داشت.
• اسکلت زین اسبی (Saw-Tooth):
  دارای شیب‌های متناوب است که تهویه طبیعی بهتری را فراهم می‌کند و برای گلخانه‌های مناطق گرم مناسب است.
  

شرایط و نحوه نصب اسکلت گلخانه

نصب اسکلت گلخانه نیازمند رعایت استانداردها و اصول خاصی است تا پایداری و کارایی سازه تضمین شود. این فرایند به مراحل زیر تقسیم می‌شود:

• آماده‌سازی محل نصب
  1. انتخاب مکان مناسب: زمین باید صاف، مسطح و بدون شیب تند باشد. مناطقی با دسترسی به نور مناسب و دور از بادهای شدید بهترین گزینه هستند.
  2. ایجاد فونداسیون: یک فونداسیون مقاوم با استفاده از بتن، برای تثبیت پایه‌های اسکلت ضروری است. این کار از نشست سازه و مشکلات ساختاری جلوگیری می‌کند.
• تعیین نوع اسکلت و مواد اولیه
  1. نوع اسکلت (چوبی، فلزی یا آلومینیومی) بر اساس نوع کشت و شرایط اقلیمی انتخاب می‌شود.
  2. مواد باید مقاوم به رطوبت، زنگ‌زدگی و وزن سازه باشند.
• نصب پایه‌ها و ستون‌ها
  1. ستون‌ها یا پایه‌ها روی فونداسیون نصب می‌شوند. این اجزا معمولا از لوله یا پروفیل‌های گالوانیزه ساخته می‌شوند تا مقاومت کافی در برابر فشار و زنگ‌زدگی داشته باشند.
  2. در صورت نیاز از لوله و پروفیل‌های کوچک‌تر به عنوان تکیه‌گاه برای پایدار ماندن پایه‌ها استفاده می‌شود. این پایه‌ها به صورت افقی نسبت به پایه‌ها قرار می‌گیرند و با بست یا جوش به پایه متصل می‌گردند. این بخش از اجزای اسکلت، نگهدارند برخی از کابل‌ها، لوله‌های آبیاری و سایز تجهیزات نیز هستند.
• سرهم کردن قاب‌ها و اتصالات
  1. قاب‌های اصلی سازه شامل سقف، دیواره‌ها و ناودان‌ها نصب و به‌طور دقیق با پیچ و مهره یا جوشکاری به هم متصل می‌شوند.
  2. در این مرحله، تراز بودن سازه بررسی و تثبیت می‌شود.
• نصب پوشش گلخانه
  1. پس از نصب اسکلت، پوشش گلخانه (پلاستیک، شیشه یا پلی‌کربنات) روی سازه قرار می‌گیرد و به‌طور ایمن به قاب‌ها متصل می‌شود.
  2. اتصالات باید به‌گونه‌ای باشند که در برابر باد و باران مقاومت کنند.
• تهویه و زهکشی
  1. سیستم تهویه، مانند پنجره‌های جانبی یا سقفی، نصب می‌شود.
  2. ناودان‌ها و سیستم‌های زهکشی برای مدیریت آب باران یا آبیاری در نظر گرفته می‌شوند.
• بررسی و ایمنی نهایی
  1. سازه از نظر استحکام، تراز و محکم بودن اتصالات بررسی می‌شود.
  2. مطمئن شوید که تمامی بخش‌ها، مانند درب‌ها و سیستم تهویه، به‌درستی کار می‌کنند.

نکات مهم برای نصب اسکلت گلخانه:

1. 1. استفاده از ابزار و تجهیزات دقیق برای نصب، مانند تراز و متر
   2. رعایت اصول ایمنی در هنگام نصب، به‌ویژه در سازه‌های مرتفع
   3. انتخاب مواد باکیفیت برای افزایش عمر مفید سازه

آیا شکل ساختار اسکلت گلخانه با محصول مورد کشت ارتباط دارد؟

بله، شکل ساختار اسکلت گلخانه ارتباط مستقیم با نوع محصول مورد کشت دارد. طراحی و فرم اسکلت گلخانه باید به گونه‌ای باشد که نیازهای خاص هر نوع گیاه را تامین کند. این ارتباط به دلایل زیر اهمیت دارد:

• ارتفاع و فضای داخلی
  • محصولات بلندی مانند گوجه‌فرنگی یا خیار به اسکلت‌هایی با ارتفاع بیشتر نیاز دارند تا فضای کافی برای رشد عمودی و نصب تجهیزات مانند سیم‌های نگهدارنده فراهم شود.
  • برای محصولاتی که در سطح زمین رشد می‌کنند، مانند توت‌فرنگی، ارتفاع کمتر کافی است.
• نورگیری و تهویه
  • محصولاتی که نیاز به نور بیشتر دارند، به گلخانه‌هایی با طراحی سقف شیب‌دار یا گنبدی نیاز دارند تا نور به‌صورت یکنواخت توزیع شود.
  • برای گیاهانی با حساسیت به گرما، تهویه مناسب از طریق اسکلت‌هایی با قابلیت نصب پنجره‌های بیشتر اهمیت دارد.
• تحمل وزن تجهیزات
  • در کشت هیدروپونیک یا آکوآپونیک، اسکلت باید تحمل وزن سیستم‌های آبیاری و تجهیزات پیشرفته را داشته باشد. این موضوع بر انتخاب مواد و طراحی سازه تاثیر می‌گذارد.
• شرایط اقلیمی خاص برای برخی محصولات
  • گیاهانی مانند زعفران که نیاز به دما و رطوبت کنترل‌شده دارند، به سازه‌هایی با عایق‌بندی بهتر و پوشش مقاوم نیاز دارند.
• اسکلت گلخانه خیار
  • اسکلت گلخانه خیار باید به‌گونه‌ای طراحی شود که علاوه بر استحکام و پایداری، نیازهای خاص رشد این محصول مانند ارتفاع کافی، تهویه مناسب و نورگیری بهینه را تامین کند. این ویژگی‌ها تضمین‌کننده تولید محصول با کیفیت و بهره‌وری بالا خواهند بود.

• ارتفاع مناسب
  • خیار به دلیل رشد عمودی و نیاز به نصب قیم یا سیم‌های نگهدارنده، به گلخانه‌هایی با ارتفاع حداقل 4 تا 6 متر نیاز دارد. این ارتفاع همچنین جریان هوای بهتر و کاهش رطوبت در سطح پایین را فراهم می‌کند.
• ساختار مقاوم در برابر بار
  • اسکلت گلخانه خیار باید توان تحمل وزن قیم‌ها، سیم‌های نگهدارنده و تجهیزات آبیاری را داشته باشد. استفاده از لوله و پروفیل گالوانیزه یا آلومینیومی به دلیل مقاومت بالا و سبک بودن، رایج است.
• تهویه کارآمد
  • تهویه مناسب برای جلوگیری از تجمع رطوبت اضافی و کنترل بیماری‌های قارچی ضروری است. اسکلت این گلخانه‌ها معمولا مجهز به پنجره‌های سقفی و جانبی است که امکان گردش هوای مناسب را فراهم می‌کند.
• نورگیری عالی
  • اسکلت باید به گونه‌ای طراحی شود که کمترین سایه‌اندازی را داشته باشد. استفاده از قاب‌هایی با ابعاد استاندارد و مواد شفاف مانند پلی‌کربنات برای پوشش، به جذب حداکثری نور کمک می‌کند.
• مقاومت در برابر شرایط جوی
  • برای جلوگیری از آسیب ناشی از بادهای شدید یا بارش سنگین، اسکلت باید استحکام کافی داشته باشد. استفاده از اتصالات قوی و مهارهای اضافی، ایمنی سازه را تضمین می‌کند.
• نصب قیم‌ها و تجهیزات
  • اسکلت گلخانه خیار باید امکان نصب آسان قیم‌ها، سیستم‌های آبیاری قطره‌ای و تجهیزات هیدروپونیک را داشته باشد. این موضوع در افزایش بهره‌وری کشت اهمیت دارد.

ویژگی‌های فنی اسکلت گلخانه برای گل‌های زینتی

گلخانه‌های مخصوص گل‌های زینتی به دلیل حساسیت بالای این گیاهان به شرایط محیطی، نیازمند اسکلت‌هایی با طراحی ویژه و مشخصات فنی خاص هستند. اسکلت گلخانه برای گل‌های زینتی باید به گونه‌ای طراحی شود که نیازهای حساس این گیاهان مانند نور کافی، تهویه مناسب و پایداری در برابر شرایط محیطی را تأمین کند. این ویژگی‌ها نقش مهمی در تولید گل‌هایی با کیفیت بالا و بازارپسند ایفا می‌کنند. در ادامه به ویژگی‌های این نوع اسکلت‌ها می‌پردازیم:

• ارتفاع و ابعاد مناسب
  گل‌های زینتی معمولا به فضای کافی برای رشد و تهویه مناسب نیاز دارند. ارتفاع گلخانه بین 4 تا 5 متر برای بهبود جریان هوا و جلوگیری از تجمع رطوبت ایده‌آل است.
• ساختار سبک و مقاوم
  اسکلت باید از مواد سبک و مقاوم نظیر آلومینیوم یا لوله‌های گالوانیزه ساخته شود. این مواد علاوه بر پایداری در برابر بارش و باد، مانع سایه‌اندازی بیش از حد می‌شوند.

• تهویه کارآمد
  تهویه یکی از مهم‌ترین عوامل برای جلوگیری از بیماری‌ها و تامین اکسیژن کافی برای گل‌ها است. اسکلت گلخانه‌های گل‌های زینتی معمولا مجهز به پنجره‌های سقفی و جانبی با قابلیت تنظیم جریان هوا است.
• نورگیری مطلوب
  گل‌های زینتی برای رشد به نور کافی و یکدست نیاز دارند. اسکلت باید به گونه‌ای طراحی شود که مانع سایه‌اندازی شده و امکان استفاده از پوشش‌های شفاف مانند پلی‌کربنات را فراهم کند.
• پایداری در برابر رطوبت و خوردگی
  به دلیل استفاده مداوم از سیستم‌های آبیاری و رطوبت‌سازها، اسکلت باید مقاوم در برابر زنگ‌زدگی و خوردگی باشد. گالوانیزه گرم یا آلومینیوم با پوشش ضد خوردگی گزینه‌های مناسبی هستند.
• انعطاف‌پذیری در نصب تجهیزات
  اسکلت گلخانه گل‌های زینتی باید امکان نصب آسان تجهیزات نظیر قفسه‌های گل، سیستم‌های گرمایش و سرمایش گلخانه و نورپردازی مصنوعی گلخانه را فراهم کند.

شیب طولی اسکلت گلخانه

شیب طولی در اسکلت گلخانه یکی از عوامل مهم است که برای تسهیل خروج آب باران و برف از سقف گلخانه ضروری است. مقدارشیب 1% به این معناست که به ازای هر 100 متر طول گلخانه، ارتفاع آن به اندازه 1 متر تغییر کند. ایجاد شیب در اسکلت گلخانه به دو روش انجام می‌شود:

• روش اول: تغییر عمق فوندانسیون‌ها:

این روش به این صورت است که با تغییر عمق فوندانسیون‌ها در طول گلخانه، شیب مطلوب ایجاد می‌شود. این روش به دلیل یکنواختی ارتفاع ستون‌ها توصیه می‌شود.

• روش دوم: تغییر ارتفاع ستون‌ها:

در این روش، فوندانسیون‌ها به یک عمق کار می‌کنند و ارتفاع ستون‌ها با توجه ‌به طول گلخانه، با دقت تغییر می‌کند.

نکات مهم:
وزن برف نباید بر روی اسکلت گلخانه قرار گیرد؛ بنابراین، توجه به سازه‌ها و استفاده از سیستم‌های گرمایشی در زمان بارندگی برف حائز اهمیت است.
در گلخانه‌های زیر کشت با سیستم حرارتی، برف به دلیل روشن بودن سیستم حرارتی سریعا ذوب می‌شود و از طریق ناودان‌ها روی سقف گلخانه خارج می‌شود.
در صورت عدم وجود گلخانه در زمان کشت، در زمان بارندگی برف، سیستم‌های گرمایشی را روشن کنید تا برف سریعا ذوب شود و وزن آن به گلخانه آسیب نرساند.
با اعتنا به این نکات، می‌توانید از اسکلت گلخانه صنعتی با شیب مناسب برای تخلیه آب باران و برف بهره‌مند شوید و از خسارات احتمالی جلوگیری نمایید.

طول، عرض و ارتفاع اسکلت گلخانه

برای ایجاد شرایط بهتر گلخانه و کنترل مناسب برخی عوامل، اندازه‌های مناسب برای سالن‌های گلخانه را به شکل زیر در نظر می‌گیرند:

• طول گلخانه 40 تا 50 متر

طول گلخانه باید به‌گونه‌ای باشد که امکان چیدمان، مراقبت و دسترسی به گیاهان به‌راحتی انجام شود. همچنین، طول مناسب می‌تواند در بهره‌وری از فضا و منابع نیز موثر باشد.

• عرض گلخانه 8 تا 10 متر

عرض گلخانه نیز باید به‌گونه‌ای باشد که از نظر فضای داخلی مناسب باشد و درعین‌حال امکان تهویه و انتقال حرارت به بهترین شکل فراهم شود.

• ارتفاع گلخانه 5/5 تا 7 متر

ارتفاع گلخانه باید باتوجه‌به نوع گیاهان و تراکم کشت طراحی شود. تراکم کشت بیشتر، تولید گازهای گلخانه‌ای بیشتر را به همراه دارد. ارتفاع کافی از طریق تهویه به خروج گازهای گلخانه‌ای کمک می‌کند و از آسیب به گیاهان جلوگیری می‌کند. این ابعاد در گلخانه یک‌طرفه و گلخانه نیمه دو طرفه و گلخانه کمانی یا منحنی متغیر است.

نکته: ارتفاع بالاتر گلخانه به‌عنوان یک مزیت در تهویه و کنترل گرما محسوب می‌شود. اما باید توجه داشت که با افزایش ارتفاع، نیاز به انرژی بیشتری برای گرمایش در فصل زمستان پیش می‌آید. همچنین، در شهرهای با انتشار آلودگی بالا در فصل زمستان (وارونگی)، این مسئله نیز مورد توجه قرار می‌گیرد و می‌تواند بازگشت آلودگی‌ها به پایین را مشکل سازد.

نکاتی درباره اسکلت گلخانه

1. انتخاب مکان مناسب: مکان گلخانه باید دارای نور و تهویه مناسب باشد. موقعیت جغرافیایی مکان برای تضمین سلامت سازه، مقاوم‌سازی آن و تعیین نیازهای گرمایش و سرمایش گلخانه تاثیرگذار است.
2. ارتفاع گلخانه: ارتفاع گلخانه باید به‌گونه‌ای باشد که تهویه به‌خوبی انجام شود و گازهای گلخانه‌ای به سمت بالا حرکت کنند.
3. تهویه: احتیاج به سیستم تهویه مناسب برای تداوم تداخل هوا و ازبین‌بردن گازهای گلخانه‌ای ضروری است.
4. انتخاب مواد مناسب: اسکلت گلخانه باید از موادی مانند آلومینیوم، فولاد گالوانیزه ساخته شود تا در برابر اثرات آب‌وهوا مقاوم باشد.
5. ارتفاع سازه: ارتفاع سازه باید به‌گونه‌ای باشد که گیاهان به‌درستی رشد کنند و امکان کشت و دسترسی به آنها امکان‌پذیر باشد.
6. توجه به گیاهان مورد کاشت: نوع گلخانه و اسکلت آن باید با نیازهای گیاهان مورد کاشت هماهنگ شود.
7. سیستم‌های گرمایشی و سرمایشی: ایجاد فضایی مناسب برای نصب سیستم‌های گرمایشی و سرمایشی را نباید فراموش کنیم.
8. مدیریت آب و فاضلاب: برنامه‌ریزی مناسب برای جلوگیری از مشکلات مربوط به آب و فاضلاب حتما باید انجام شود.
9. استفاده از تکنولوژی: لازم است امکانات مدرن مانند سیستم‌های کنترل خودکار دما، رطوبت و نور لحاظ شوند.

این نکات تنها شروعی برای ساخت گلخانه‌های کارآمد هستند و با توجه به نیازها و شرایط محلی ممکن است نکات دیگری نیز در نظر گرفته شود.