گلخانه صنعتی+ 0 تا 100 راه اندازی و نکات مهم آن

راه‌اندازی یک گلخانه صنعتی نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و اطلاعات کافی در زمینه کشاورزی و مدیریت گلخانه است. در زیر به برخی از نکات مهم و مزایای گلخانه صنعتی که لازم است قبل از شروع به احداث بدانید پرداخته‌ایم:

• تعیین نوع گلخانه: انتخاب نوع گلخانه (فلزی، پلی‌کربنات یا گلس) بستگی به نیازها و شرایط محیطی.
• طراحی سیستم آبیاری و تهویه: استفاده از سیستم‌ آبیاری قطره‌ای گلخانه و خرید لوله گلخانه و تهویه مناسب برای رشد بهینه گیاهان.
• انتخاب گونه‌های گیاهی: بر اساس بازار مورد نظر، انتخاب گونه های سازگار با محیط و با بازدهی بالا.
• مدیریت نور: استفاده از سیستم‌های کنترل نور و حرارت برای بهینه‌سازی رشد گیاهان.

• مدیریت تغذیه: استفاده از کودهای مخصوص گلخانه و نظارت دقیق بر ترکیبات مواد غذایی گیاهان.
• بررسی امکانات انرژی: بررسی منابع انرژی مانند برق و گاز برای حرارت و سایر نیازهای گلخانه.
• مدیریت آفات و بیماری‌ها: پیشگیری از وقوع آفات و بیماری‌ها از طریق استفاده از مواد آفت‌کش و روش‌های بیولوژیک.
• برآورد هزینه‌ها: این هزینه‌ها شامل دو بخش اصلی می‌شوند: هزینه‌های زیرساختی و هزینه‌های تجهیزات و فناوری. در هزینه‌های زیرساختی، عواملی مانند خاکبرداری، ساخت اسکلت گلخانه، نصب پوشش و ایجاد سیستم‌های تهویه و گرمایش اهمیت دارند. در حالی که هزینه‌های تجهیزات شامل خرید و نصب تجهیزات روزنه‌ها، سیستم‌های آبیاری، تعیین قیمت لوله گالوانیزه گلخانه و تجهیزات مدیریت محیطی می‌شوند. در برآورد دقیق هزینه‌ها، باید به ابعاد گلخانه، نوع ساختار، منطقه جغرافیایی و فناوری‌های استفاده شده توجه کرد تا بتوان بهترین سرمایه‌گذاری را انجام داد.

مزایای گلخانه صنعتی چیست؟

این مزایایی که در زیر به آنها اشاره کردیم، باعث جذب بیشتر کشاورزان به استفاده از گلخانه‌های صنعتی شده و تاثیر مثبت بر عملکرد و بهره‌وری کشاورزی دارد.

• تولید پایدار:  امکان کنترل دقیق شرایط محیطی باعث تولید پایدار و پیش‌بینی‌پذیر محصولات می‌شود.
• افزایش بهره‌وری: تکنولوژی‌های پیشرفته در گلخانه‌ها به افزایش بهره‌وری و کاهش هدر رطوبت و مواد غذایی کمک می‌کند.
• مدیریت بهینه منابع: استفاده بهینه از آب، کود و انرژی از مزایای مهم گلخانه‌های صنعتی است.
• حفاظت از گیاهان: محیط کنترل‌شده گلخانه از گیاهان در برابر شرایط آب‌وهوایی نامناسب و آفات حفاظت می‌کند.
• مدیریت بهتر بازار: قابلیت تولید محصولات در فصل‌های غیرمتناسب به بازاریابی بهتر و کسب درآمد پایدار کمک می‌کند.
• کاهش وابستگی به شرایط طبیعی: امکان تولید محصولات در هر زمانی از سال باعث کاهش وابستگی به شرایط طبیعی می‌شود.

اصول راه‌اندازی گلخانه صنعتی چیست؟

راه‌اندازی گلخانه صنعتی نیاز به توجه دقیق به جزئیات و بهره‌وری در مدیریت دارد. همچنین، همکاری با متخصصان و مشاوران حوزه کشاورزی ضروری است. اصول راه‌اندازی گلخانه صنعتی را در ادامه شرح می‌دهیم:

طراحی و احداث اسکلت گلخانه:

• استفاده از اسکلت مقاوم باتوجه‌ به شرایط اقلیمی و بار برف.
• انتخاب مواد مقاوم در برابر آب‌وهوا (مانند پلی‌کربنات) برای پوشش گلخانه.

سیستم‌های مهندسی:

• طراحی و اجرای گلخانه و سیستم‌های آبیاری قطره‌ای با کنترل خودکار و با بهره‌گیری از مزایای لوله گلخانه.
• سیستم تهویه مناسب با در نظر گرفتن میزان رطوبت و دما.

تجهیزات ساخت گلخانه:

• تهیه تجهیزات آزمایشگاهی برای اندازه‌گیری pH، EC آب و نظارت بر کیفیت خاک.
• انتخاب سیستم‌های نوردهی مصنوعی و مدیریت نور.

مدیریت کود و مواد غذایی:

• استفاده از کودها و محصولات تقویت‌کننده رشد.
• نظارت دقیق بر ترکیبات مواد غذایی و مدیریت بهینه کوددهی.

مدیریت گیاهان:

• انتخاب گونه‌های متناسب با شرایط گلخانه.
• نظارت دقیق بر رشد، برداشت و جلوگیری از بیماری‌ها و آفات.

انرژی:

• انتخاب منابع انرژی پایدار و بهینه.
• استفاده از سیستم‌های گرمایش و خنک‌کننده با کارایی بالا.

پایش و کنترل:

• استفاده از سامانه‌های مانیتورینگ و کنترل به‌دور از گلخانه.
• رصد و پایش مداوم شرایط محیطی و کیفیت محصولات.

مراحل ساخت گلخانه صنعتی کدام است؟

نحوه ساخت گلخانه صنعتی و مراحل آن به شرح زیر است:

1. انتخاب موقعیت و آماده‌سازی زمین: بررسی تابش خورشید، باد غالب، دسترسی به آب و برق، شیب زمین و سپس تسطیح، زهکشی و آماده‌سازی خاک.
2. طراحی سازه و انتخاب متریال: تعیین نوع گلخانه (تونلی، ونلو، اسپانیایی)، انتخاب اسکلت (فولادی، گالوانیزه)، نوع پوشش (پلی‌کربنات، شیشه، پلاستیک یووی) و طراحی سیستم‌های داخلی.
3. اجرای فونداسیون و نصب اسکلت: حفر فونداسیون، اجرای پایه‌ها، نصب ستون‌ها، تیرها، کمان‌ها و مهاربندها طبق نقشه‌های سازه‌ای.
4. نصب پوشش و درزبندی کامل: اجرا و فیکس کردن پوشش اصلی، آب‌بندی اتصالات، نصب دریچه‌ها و سیستم تهویه طبیعی.
5. راه‌اندازی سیستم‌های فنی: نصب سیستم گرمایش، سرمایش، تهویه، آبیاری (قطره‌ای یا هیدروپونیک)، مه‌پاش، سیستم کنترل دما و رطوبت و در صورت نیاز هوشمندسازی.
6. ایجاد مسیرها، تجهیزات داخلی و آماده‌سازی بستر کشت: ساخت کانال‌ها، راهروها، پایه‌ها، گاترها، سکوهای کشت یا خطوط هیدروپونیک.
7. راه‌اندازی نهایی و تست عملکرد: بررسی تمام سیستم‌ها، تنظیمات دما و نور، تست آبیاری، بررسی عایق‌کاری و رفع ایرادات پیش از شروع کشت.

نکات مهم در راه‌اندازی گلخانه صنعتی:

1. رعایت مقررات: بررسی مقررات و استانداردهای منطقه مربوط به گلخانه صنعتی.
2. اخذ مجوزهای لازم از مراجع مربوطه.
3. آموزش تیم کاری: آموزش کارکنان در زمینه مدیریت گلخانه، کشاورزی پیشرفته، و استفاده از تجهیزات. آموزش در زمینه حفظ بهداشت گیاهان و جلوگیری از بیماری‌ها.
4. مدیریت مالی و بازاریابی: برنامه‌ریزی مالی دقیق برای تأمین هزینه‌ها و برقراری تعادل مالی. استراتژی بازاریابی برای تأمین بازار محصولات.
5. پایش مداوم و به‌روزرسانی: رصد دقیق از عملکرد گلخانه و واکنش به تغییرات محیطی. به‌روزرسانی تجهیزات و فناوری‌ها بر اساس پیشرفت‌های صنعت.
6. مدیریت پسماند: برنامه‌ریزی برای دفع صحیح و مدیریت پسماند تولیدی.
7. استفاده از روش‌های کاهش زباله و بازیافت.
8. آمادگی برای بحران: برنامه‌ریزی برای مواجهه با بحران‌های طبیعی یا مشکلات فنی. استخدام تیم اضطراری و اجرای تمرین‌های امنیتی.

در طراحی گلخانه صنعتی، به چه نکاتی توجه کنیم؟

1. انتخاب موقعیت مکانی مناسب
2. جهت‌گیری مناسب نسبت به نور خورشید
3. بررسی شرایط اقلیمی منطقه (باد، بارش، دما، رطوبت)
4. طراحی سازه مستحکم و مقاوم (فولادی گالوانیزه)
5. استفاده از پوشش مناسب (پلاستیک UV، پلی‌کربنات، شیشه)
6. تعداد و محل نصب سیستم تهویه (فن، دریچه سقفی، پد و فن)
7. نصب سیستم گرمایش و سرمایش (هیتر یا بویلر یا پد و فن یا مه‌پاش)
8. سیستم آبیاری هوشمند (قطره‌ای، مه‌پاش، هیدروپونیک)
9. سیستم‌های اتوماسیون و کنترل هوشمند
10. کف‌سازی مناسب با زهکشی اصولی
11. طراحی فضای داخلی برای تردد و جابه‌جایی راحت
12. ارتفاع سقف متناسب با نوع کشت و تهویه
13. عایق‌کاری و جلوگیری از هدررفت انرژی
14. تامین آب سالم و برق پایدار
15. امکان توسعه و گسترش در آینده
16. تامین امنیت و سیستم‌های حفاظتی
17. بررسی هزینه ساخت و بازگشت سرمایه
18. رعایت استانداردها و مجوزهای سازمان جهاد کشاورزی
19. پیش‌بینی محل تجهیزات جانبی (مخازن، اتاق کنترل، سردخانه)

مکان مناسب احداث گلخانه صنعتی

انتخاب مکان مناسب نصب و اجرای گلخانه صنعتی به فاکتورهای مختلفی وابسته است تا بتوان مکانی را با بهترین بازدهی پیدا نمود. این فاکتورها با تأثیر بر میزان نور، باد، بستر کشت و… از اهمیت بالایی برخوردار هستند و به شرح زیر شناخته می­‌شوند.

نور و جهت گلخانه:

• جهت گلخانه را بر اساس نیاز نوری گیاهان تعیین کنید(گرایش شمالی – جنوبی یا گرایش شرقی – غربی).
• از توجه به زاویه تابش نور خورشید برای بهره‌وری بیشتر از نور طبیعی استفاده کنید.

هوا و باد:

• مکانی انتخاب کنید که باد به طور متوسط و با سرعت مناسبی در آن حرکت کند.
• برای جلوگیری از بادهای شدید از حاشیه‌های محافظ استفاده کنید.

آب و دسترسی به منابع:

• فاصله مناسب تا چاه آب یا منابع آبی دیگر را در نظر بگیرید.
• اطمینان حاصل کنید که دسترسی به آب و سیستم آبیاری به راحتی امکان‌پذیر است.

بستر کشت و خاک:

• اطمینان حاصل کنید که خاک منطقه برای کشت مورد نظر مناسب است.
• اگر نیاز به تصحیح خاک و افزودن مواد آلی است، باید این اقدامات را قبل از احداث گلخانه انجام دهید.

موقعیت جغرافیایی:

• بررسی موقعیت جغرافیایی منطقه از نظر اقلیم، دما و تغییرات هوا.
• متناسب با نوع گلخانه و محصول کشتی، مکان با شرایط مناسب جغرافیایی را انتخاب کنید.

فاصله تا بازارها:

• نزدیکی به بازارها و مراکز توزیع برای کاهش هزینه حمل و نقل محصولات مهم است.
• بررسی فاصله و شرایط بازار و تقاضا برای محصولات گلخانه‌ای مهم است.

ساختار زمین:

• اطمینان از مقاومت زمین برای پایه‌گذاری ساختمان گلخانه.
• توجه به امکانات زیرساختی مثل جاده‌ها برای دسترسی آسان.

مقررات و مجوزها:

• بررسی مقررات محلی و کسب مجوزهای لازم از مراجع مربوطه.
• رعایت قوانین زیست‌محیطی و اجتماعی محلی.

آسیب‌پذیری نسبت به بلایای طبیعی:

• ارزیابی آسیب‌پذیری به زلزله، سیل، یخبندان و سایر بلایای طبیعی.
• اتخاذ اقدامات احتیاطی برای مقابله با بلایای طبیعی.

هزینه‌ها و سرمایه‌گذاری:

• برآورد هزینه ساخت گلخانه و بهره‌برداری از گلخانه.
• سرمایه لازم ساخت گلخانه و ارزیابی قابلیت سرمایه‌گذاری و بازگشت سرمایه در زمان معقول.

با توجه به این نکات، انتخاب مکان مناسب برای احداث گلخانه می‌تواند به بهره‌وری و موفقیت کشاورزی شما بسیار کمک کند.

ویژگی‌های انواع گلخانه های صنعتی

گلخانه‌های صنعتی به‌عنوان یک نظام محیطی کنترل‌شده برای کاشت و پرورش گیاهان در شرایط بهینه به شمار می‌آیند. انواع گلخانه های صنعتی وجود دارند که هرکدام به‌منظور کاربردها و نیازهای خاص خود طراحی شده‌اند. در ادامه، به برخی از انواع رایج گلخانه‌های صنعتی اشاره می‌شود:

گلخانه اسپانیایی:

• پوشش: استفاده از پلی‌کربنات و پلاستیک برای سقف و دیواره‌ها.
• کاربرد: برای کشت محصولات گلخانه‌ای با توجه‌ به اقلیم گرم.
• مزایا: بهره‌وری بالا از نور، مقاومت در برابر ضربه و تغییرات آب‌وهوا.

گلخانه تونلی:

• پوشش: استفاده از پلاستیک معمولی برای سقف و دیواره‌ها به‌صورت تونلی.
• کاربرد: برای کشت گونه‌های مختلف گیاهان، سبزی‌ها و گل‌های زینتی.
• مزایا: ساختار ساده، هزینه کمتر در ساخت و نصب، متناسب با باغبانی کوچک تا متوسط.

گلخانه پلی‌کربنات:

• پوشش: استفاده از پلی‌کربنات با شفافیت متفاوت (شفاف یا مات) برای دیواره‌ها.
• کاربرد: برای کشت محصولات گلخانه‌ای با تمرکز بر شفافیت و مقاومت در برابر آب‌وهوا.
• مزایا: شفافیت بالا، مقاومت در برابر ضربه و کنترل نور و دما.

گلخانه هیدروپونیک:

• سیستم کشت: استفاده از سیستم هیدروپونیک برای رشد گیاهان بدون استفاده از خاک.
• کاربرد: برای کشت محصولات با مصرف آب کمتر و کیفیت بالا.
• مزایا: صرفه‌جویی در مصرف آب، کنترل دقیق محیط رشد، افزایش بازدهی.

هر یک از این انواع گلخانه‌ها، بسته به نیازها و شرایط، محیطی متفاوت را برآورده می‌کنند. انتخاب نوع مناسب گلخانه بر اساس نوع کشاورزی، اقلیم محل و منابع موجود، می‌تواند به بهره‌وری و موفقیت کشاورزی کمک کند.

تجهیزات به‌ کار رفته در گلخانه صنعتی

تجهیزات مورد استفاده در گلخانه‌های صنعتی برای مدیریت و کنترل محیط کشت گیاهان و بهبود عملکرد و بازدهی بهینه این واحدها بسیار اهمیت دارد. در زیر به برخی از تجهیزات رایج در گلخانه‌های صنعتی اشاره کرده‌ایم:

سیستم گرمایش و سرمایش:

• سیستم گرمایش: از گرمایش زمین یا دیگر سیستم‌های گرمایشی برای حفظ دما در گلخانه در فصل‌های سرد سال استفاده می‌شود.
• سیستم سرمایش: از تجهیزات تهویه مانند توربین‌ها و ایستگاه‌های پمپاژ برای کاهش دما و مدیریت حرارت در فصل‌های گرم استفاده می‌شود.

سیستم تهویه:

• پنجره‌ها و دهانه‌های تهویه: برای مدیریت تراکم گازهای CO2 و تهویه مناسب برای گیاهان.
• فن‌های تهویه: برای جابه‌جایی هوا و حفظ ترکیب یکنواخت هوا در گلخانه.

سیستم آبیاری:

• سیستم‌های آبیاری قطره‌ای یا تراکمی: برای ارائه آب و محلول‌های مغذی به گیاهان با دقت و به شیوه‌ای که هدر رفت آب کمتر باشد. در این بخش استفاده از لوله گالوانیزه اصفهان یک گزینه مناسب است.
• تجهیزات کنترل pH و EC برای مانیتورینگ و تنظیم مقادیر pH و الکتریکال کانداکتیویتی محلول آبیاری.

نظام‌های کنترل محیط:

• سیستم‌های خنک‌کننده و گرم‌کننده هوا: برای کنترل دما در داخل گلخانه.
• سنسورها و کنترلرها: برای اندازه‌گیری و کنترل عواملی مانند دما، رطوبت، نور، CO2 و…

سیستم نورپردازی:

• لامپ‌های هیدروپونیک یا LED: برای ارائه نور مصنوعی به گیاهان، به‌ویژه در فصل‌هایی که نور خورشید کافی نیست.

سیستم‌های مدیریت دفع CO2:

• مولکول سازها: برای افزایش مقدار CO2 در گلخانه به‌منظور افزایش فتوسنتز گیاهان.

تجهیزات حمایتی:

• سیستم‌های ترکیبی و حمایتی گلخانه: شامل تسمه‌نقاله برای حمل‌ونقل محصولات، سیستم‌های نگهداری گیاهان و…

هر گلخانه ممکن است با توجه به سازه های گلخانه‌ای نیازهای خاص خود را داشته باشد و به توجه به نوع گیاهان کشتی، شرایط جوی محل و سیاست‌های مدیریتی مزرعه، تجهیزات متفاوتی را شامل شود.

سوالات متداول