بررسی کامل گلخانه نت هاوس؛ بهترین انتخاب برای کاهش آفات و افزایش بهرهوری
- بدون دیدگاه
- زمان مطالعه: 13 دقیقه
فهرست مطالب
گلخانهنتهاوس، که به آن خانههای شبکهای نیز گفته میشود، سازهای توریشکل است که برای محافظت گیاهان در برابر آفات، باد و نور شدید خورشید به کار میرود. این گلخانهها با پوششهای مشبک و قابل تهویه، شرایط محیطی را تا حدی کنترل کرده و راهکاری اقتصادی برای کشت در مناطق گرم و پرنور محسوب میشوند.
گلخانه نت هاوس چیست؟
گلخانه نتهاوس (Net House) نوعی سازه سبک و اقتصادی است که به جای پوشش پلاستیکی یا شیشهای، با توریهای مخصوص (توری سایهانداز یا ضد حشره) پوشانده میشود. این توریها معمولاً از جنس پلیاتیلن مقاوم به اشعه UV هستند و هدف اصلی آنها کنترل دما، کاهش شدت نور خورشید، جلوگیری از ورود حشرات و محافظت در برابر باد و تگرگ است.
نتهاوسها بیشتر برای کشتهای تابستانی، سبزیجات، نهالها و گلهای زینتی در مناطق گرم و آفتابی استفاده میشوند، جایی که تهویه طبیعی و جریان آزاد هوا اهمیت زیادی دارد. برخلاف گلخانههای معمولی، در نتهاوس خبری از سیستم گرمایش یا خنککنندههای سنگین نیست و همین باعث کاهش قابل توجه هزینه ساخت و نگهداری میشود.
به طور خلاصه، نتهاوس گزینهای ایدهآل برای کشاورزانی است که میخواهند محصولی سالم، با هزینه پایین و در شرایط کنترلشده طبیعیتر تولید کنند. تنها ویژگی مشابه بین گلخانههای سنتی و نت هاوسها، استفاده از لوله گالوانیزه به عنوان پایه یا اسکلت است.
ساختار و طراحی گلخانه نتهاوس
ساختار گلخانههای نتهاوس به طور کلی شامل یک قاب اصلی از جنس فلز یا چوب است که پوششهای مشبک بر روی آن کشیده میشود. این پوششها ممکن است به صورت عمودی یا افقی نصب شوند. هدف از نصب این پوششها کاهش شدت تابش خورشید، محافظت در برابر باد و باران، کاهش خسارتهای ناشی از آفات و بیماریهای گیاهی است.
یکی از ویژگیهای کلیدی گلخانههای نتهاوس، طراحی باز و تهویهپذیر آنها است. این طراحی به گیاهان اجازه میدهد تا به راحتی تنفس کنند و هوای تازه دریافت کنند، که به رشد بهتر و سلامت گیاهان کمک میکند.
اجزای تشکیلدهنده گلخانه نت هاوس
- سازه اصلی (چهارچوب): چهارچوبها، همان اسکلت سازه گلخانه هستند که از جنس لوله گلخانه فلزی یا PVC ساخته میشود. چهارچوب این سازه تحمل وزن توریها و سایر تجهیزات را فراهم میکند.
- توری یا پوشش: توریها یا پوششها بر روی چهارچوب نصب میشوند و به عنوان دیوارها و سقف گلخانه نت هاوس عمل میکنند. این توریها معمولا از موادی تولید میشوند که در برابر نور خورشید و باد کاملا مقاومند.
- سیستمهای آبیاری: برای آبیاری محصولات کشت شده در این نوع گلخانه، سیستمهای آبیاری دستی یا اتومات نصب میشوند. این سیستمها باید آب کافی آب مورد نیاز به گیاه را تامین کنند.
- سیستمهای کنترل محیطی: سیستمهای کنترل محیطی برای تمام گلخانهها به خصوص گلخانههای نت هاوس یک نیاز اساسی به شمار میرود. از این تجهیزات برای تنظیم دما، رطوبت، نور و سایر شرایط محیطی، استفاده میگردد. این گروه از سیستمها شامل سنسورها، کنترلکنندهها و تجهیزات مربوط به اتوماسیون هستند.
- تختهها: برای کشت و امکان رشد بهینه گیاه، به تخته نیاز است. همچنین تختهها، گیاهان را از زمین جدا میکنند.
- تجهیزات نور: گاهی برای تامین نور مورد نیاز گیاه یا افزایش مدت نور دهی برای بازدهی بیشتر، نیاز به تجهیزات نور گلخانهای مناسب داریم.
مزایای گلخانه نت هاوس
گلخانههای نتهاوس مزایای متعددی دارند که آنها را به یک گزینه محبوب برای کشاورزی در شرایط مختلف تبدیل کردهاند. از جمله:
- حفاظت در برابر حشرات:
یکی از بزرگترین مزایای نتهاوسها، حفاظت از گیاهان در برابر حشرات و آفات است. توریهای استفاده شده در این گلخانهها مانع ورود حشرات مضر میشوند. در نتیجه گیاه از حملات آفات و حشرات در امان میماند، نیاز به استفاده از سموم شیمیایی نیز کاهش مییابد. - صرفهجویی در هزینهها:
نسبت به گلخانههای شیشهای یا پلاستیکی، نتهاوسها هزینه ساخت و نگهداری کمتری دارند. علاوه بر این، کاهش نیاز به سموم دفع آفات و تنظیمات پیچیده تهویه نیز باعث کاهش هزینههای عملیاتی میشود. - بهبود شرایط رشد گیاه:
توریهای نتهاوس میتوانند دمای داخلی را در حد مطلوبتری نسبت به محیط بیرون نگه دارند و از تابش مستقیم و شدید نور خورشید جلوگیری کنند. بدین صورت به رشد بهتر گیاهان کمک میکند. - تهویه مناسب:
نتهاوسها با استفاده از توریها به تهویه طبیعی و جریان هوا کمک میکنند که باعث جلوگیری از تجمع گرما و رطوبت بیش از حد میشود. - مقاومت در برابر باد:
نتهاوسها میتوانند گیاهان را از آسیبهای ناشی از بادهای شدید محافظت کنند، به ویژه در مناطقی که بادهای سنگین رایج است. - حفاظت در برابر باران و تگرگ:
برخی از انواع نتهاوسها از گیاهان در برابر بارشهای شدید باران و تگرگ و جلوگیری از خسارتهای ناشی از این عوامل کمک کند. - دوام و طول عمر:
توریهای استفاده شده در نت هاوسها عموما از مواد مقاوم و با کیفیت ساخته شدهاند که در برابر شرایط جوی مختلف مقاومت بالا و عمر مفید طولانی دارند. - کاهش استفاده از مواد شیمیایی و محافظت از محیط زیست:
با کاهش نیاز به استفاده از سموم دفع آفات و سایر مواد شیمیایی، نت هاوسها به کاهش اثرات منفی بر محیط زیست کمک میکنند. - امکان استفاده در مناطق مختلف:
نت هاوسها بهویژه در مناطق گرمسیری که دمای بالا، حشرات و آفات زیادی وجود دارد، بسیار مؤثر هستند. این نوع گلخانهها به کشاورزان اجازه میدهند که چالش حمله حشرات وجود دارد، به صورت پایدار محصولات با کیفیت تولید کرده و از باغهای خود محافظت نمایند. - هوای طبیعی و تازه:
این نوع گلخانهها درواقع همان فضای کشت در محیط باز هستند که هوای طبیعی در محیط گلخانه در جریان است. از این رو نیاز به تجهیزات خاصی برای کنترل دما و شرایط ندارید. - بهبود کیفیت محصول:
با کنترل بهتر شرایط محیطی و کاهش فشار آفات، گیاهان در نتهاوسها معمولا سالمتر هستند و محصولات با کیفیتتری تولید میکنند. - سهولت در نصب و بهرهبرداری:
نت هاوسها بهطور کلی ساختار سادهتری نسبت به گلخانههای سنتی دارند. در نتیجه میتوان آنها را سریعتر و با هزینه کمتر نصب کرد.
تهویه در نت هاوس ها چگونه است؟
در گلخانههای نتهاوس، تهویه نقش کلیدی در حفظ شرایط محیطی مناسب برای رشد گیاهان دارد. برخلاف گلخانههای سنتی که محیطی بسته هستند و از سیستمهای مکانیکی یا نیمهمکانیکی برای تهویه بهره میبرند، تهویه در نتهاوسها معمولا بهصورت طبیعی و با اتکا به جریان هوا انجام میشود.
تهویه در نتهاوسها چگونه انجام میشود؟
- استفاده از پوشش توری (نت): ساختار اصلی نتهاوس با توریهایی از جنس پلیاتیلن یا پلیپروپیلن با چگالیهای مختلف (معمولا ۳۰ تا ۷۰ درصد سایهاندازی) پوشیده شده است. این توریها ضمن جلوگیری از ورود آفات، به گردش طبیعی هوا اجازه عبور میدهند و شرایط تهویهای نسبتا پایدار و یکنواخت ایجاد میکنند.
- طراحی سازهای مناسب: سازه نتهاوسها با ارتفاع ۲.۵ تا ۴ متر (یا بیشتر) و سقف شیبدار یا قوسی است تا امکان صعود هوای گرم و خروج آن از قسمت فوقانی فراهم شود. این امر به تسهیل جریان همرفتی هوا کمک میکند.
- تهویه جانبی (Side Ventilation): در بیشتر نتهاوسها، دیوارههای جانبی نیز از نوع توری هستند که اجازه ورود و خروج آزادانه هوا در محیط را میدهد. وزش باد از جوانب بهراحتی وارد فضا شده و با هوای گرم داخل تعویض میشود.
- استفاده از دریچههای قابل کنترل (در برخی مدلها): در نتهاوسهای پیشرفته، ممکن است از دریچههای بازشونده دستی یا اتوماتیک در سقف یا دیوارهها استفاده شود تا بتوان شدت تهویه را کنترل کرد و بهینهسازی بهتری انجام داد.
- جلوگیری از پدیده انباشت رطوبت: طراحی مناسب تهویه در نتهاوسها علاوه بر خنکسازی، به کنترل رطوبت نیز کمک میکند. با تخلیه بخار آب اضافی از محیط، خطر بروز بیماریهای قارچی و باکتریایی کاهش مییابد.
در مجموع، تهویه در نتهاوسها به طور کامل، به سیستم باز و طبیعی آنها وابسته است. همین ویژگی، این سازهها را برای مناطق گرم و نیمهگرمسیری، که نیاز به تبادل هوای مداوم دارند، بسیار مناسب میسازد.
معایب و چالشهای گلخانههای نتهاوس
- محدودیت در انتخاب محصولات
برخی از گیاهان برای رشد و پرورش بهتر، نیاز به شرایط خاصتری دارند که این شرایط در گلخانههای نت هاوس به راحتی تأمین نمیشود. برای مثال، برخی از گیاهان ممکن است به میزان بالاتری از تابش مستقیم نور خورشید نیاز داشته باشند که در گلخانههای نتهاوس به دلیل پوششهای مشبک این شرایط کمتر تأمین میشود. - محدودیت در کنترل دما
بر خلاف گلخانههای سنتی که به طور کامل محصور هستند و امکان کنترل دقیق دما را دارند، نت هاوسها به دلیل ساختار توریشان و عبور جریان طبیعی محیط، کنترل محدودی بر روی دما دارند. در شرایط آب و هوایی بسیار گرم یا سرد، ممکن است این گلخانهها نتوانند کنترل خوبی بر گرمایش و سرمایش گلخانه داشته باشند و دمای مطلوب را برای رشد گیاهان حفظ کنند. - حساسیت به شرایط محیطی شدید
نتهاوسها در برابر بارشهای شدید، طوفانها یا تگرگهای بزرگ، مقاومت محدودی دارند و ممکن است دچار آسیب شوند. اگرچه نتهاوسها میتوانند تا حدی از گیاهان در برابر باد محافظت کنند، اما در برابر بادهای بسیار شدید ممکن است عملکرد مناسبی نداشته باشند و گیاهان کشت شده آسیب ببینند.
در صورت بارش باران، رطوبت میتواند از داخل منافذ توریها، به داخل نت هاوس نفوذ کند و حتی منجر به مشکلاتی مانند بیماریهای قارچی یا پوسیدگی ریشه گیاه شود.
در مناطقی با زمستانهای سخت و سرد، نت هاوسها نمیتوانند دمای کافی برای رشد گیاهان را فراهم کنند. مگر اینکه با سیستمهای گرمایشی مخصوصی پشتیبانی شوند که این موضوع هزینهها را افزایش میدهد. - نیاز به نگهداری و تعمیرات مداوم
تورهای نت هاوس با گذشت زمان و در اثر تابش مستقیم خورشید، باد، و سایر عوامل محیطی، دچار فرسایش میشوند و نیاز به تعویض یا تعمیر دارند. - آسیبپذیری در برابر حشرات بزرگتر
توریهای نت هاوس از ورود بسیاری از حشرات کوچک جلوگیری میکنند. اما حشرات بزرگتر و یا حتی پرندگان میتوانند به توریها آسیب بزنند و باعث ورود آفات به داخل گلخانه شوند.
- محدودیت در طیف گیاهان قابل کشت
- برخی گیاهان به شرایط خاصی از دما و رطوبت نیاز دارند که در گلخانههای نت هاوس ممکن است فراهم نشود. بنابراین، این گلخانهها ممکن است برای تمامی گیاهان مناسب نباشند.
- نفوذ آب و رطوبت
- در شرایط رطوبت بالا، به ویژه در مناطق گرمسیری، رطوبت ممکن است به داخل نت هاوس نفوذ کرده و باعث ایجاد مشکلات مرتبط با رطوبت شود.
- محدودیت در مقیاس و گسترش
نت هاوسها به دلیل ساختار سادهترشان معمولا برای مقیاسهای کوچکتر مناسبتر هستند. با توجه به ویژگیهای ساختاری، کنترل شرایط در مقیاس کوچک بسیار راحت است؛ اما در مقیاسهای بزرگتر، کنترل شرایط محیطی و مدیریت این گلخانهها میتواند چالشبرانگیزتر باشد. - چالشهای اقتصادی در برخی مناطق
در برخی مناطق، ممکن است هزینه نصب و نگهداری نت هاوسها نسبت به محصولات تولیدی، بهویژه در صورت بروز آسیبهای محیطی، توجیه اقتصادی نداشته باشد. - محدودیت در تنوع محصولات
به دلیل محدودیتهای محیطی و کنترل شرایط، ممکن است نت هاوسها برای کشت انواع خاصی از محصولات مناسب باشند و نتوانند تنوع گستردهای از محصولات را پشتیبانی کنند. - خطر سرقت و ورود غیرمجاز
نت هاوسها به دلیل ساختار بازتری که دارند، ممکن است در برابر سرقت یا ورود غیرمجاز انسانها یا حیوانات آسیبپذیرتر باشند.
نحوه ساخت گلخانه نت هاوس
برای ساخت یک گلخانه نتهاوس، ابتدا باید زمین یا مکانی مناسب و پر نور را انتخاب کرد؛ جایی که زمین صاف و بدون شیب باشد. دسترسی به منابع آبی جهت آبیاری محصول نیز نکته مهمی است که باید به آن توجه گردد. وقتی محل را پیدا کردید، برای ساخت گلخانه نت هاوس باید اقدام کنید. پس از طی مراحل اداری، در قدم اول چارچوب گلخانه را با استفاده از لوله یا پروفیل گالوانیزه باید بسازید. لوله و پروفیل گلخانه گالوانیزه، مقاومت سازه شما را افزایش داده و با طول عمر طولانی، پایداری و سلامت تلاش و سرمایه شما را تضین میکند. این چارچوب باید به خوبی در زمین محکم شود تا سازهای پایدار به دست آید. سپس، مشهای پلاستیکی مقاومی که از ورود حشرات و آفات جلوگیری میکنند، روی چارچوب کشیده و محکم میشوند. هزینه لولهکشی گلخانه و پوشش آن، به مساحت زمین شما بستگی دارد. با براورد مساحت و وسعت زمین گلخانه، هزینه ساخت گلخانه نت هاوس قابل محاسبه است.
در ادامه، برای اطمینان از کنترل دما و تهویه مناسب، دریچههایی را در قسمتهای بالا و کناری گلخانه قرار میدهید و سیستم آبیاری گلخانه مناسبی مثل سیستم قطرهای نصب میکنید. اکنون شما یک گلخانه نتهاوس دارید که آماده است تا گیاهان شما را در محیطی کنترلشده و محافظتشده پرورش دهد، جایی که تغییرات آب و هوا و تهدیدات محیطی دیگر نمیتوانند به محصولات شما آسیبی برسانند.
تفاوت گلخانه سنتی با گلخانه نت هاوس
نتهاوس و گلخانه هر دو ساختارهایی برای کشت گیاهان در شرایط کنترلشده هستند، اما تفاوتهای مشخصی دارند که در ادامه به آنها پرداخته میشود:
- مواد ساختاری:
سازه اصلی نتهاوس از چارچوبهای فلزی یا پلاستیکی ساخته شده و سقف و دیوارهای آن با توریهایی از مواد مقاوم در برابر نور خورشید و باد پوشیده شدهاند. این توریها نور کافی به گیاهان میرسانند و از آنها در برابر حشرات و باد محافظت میکنند. اما گلخانهها معمولاً با دیوارها و سقفهایی از شیشه، پلاستیک نقاله یا پلیکربنات ساخته میشوند که به افزایش تراکم نور خورشید کمک کرده و دمای داخلی را تنظیم میکنند.
- نورپردازی:
به طور کل گلخانههای نت هاوس از نور طبیعی برای روشنایی گیاهان استفاده میکند. توریها به گیاهان اجازه میدهند که از نور خورشید بهرهبرداری کنند، اما در برخی موارد ممکن است به نورپردازی مصنوعی در گلخانه نیز نیاز باشد. اما سیستم گلخانهها معمولا به سیستمهای نورپردازی مصنوعی مجهز است که نور مورد نیاز گیاهان را از منابعی مانند لامپهای نور سفید یا نورهای مصنوعی تخصصی تأمین میکند. - دما و رطوبت:
نت هاوسها معمولا دما و رطوبت محیط بیرون را دنبال میکند و با استفاده از توریها به تهویه طبیعی کمک میکند تا گیاهان بتوانند از شرایط محیطی بیرون بهرهبرداری کنند. اما گلخانهها با بهرهگیری از سیستمهای تهویه و تبرید مصنوعی، دما و رطوبت داخلی را کنترل کرده و شرایط بهینه برای رشد گیاهان را فراهم میآورد. - هزینه:
ساخت و نصب نتهاوس معمولاً با هزینه کمتری نسبت به گلخانهها همراه است، زیرا به مواد و تجهیزات کمتری نیاز دارد. اما ساخت و نگهداری گلخانهها به دلیل استفاده از مواد خاص و سیستمهای پیچیدهتر برای تهویه و نورپردازی معمولا گرانتر است. - منطقه جغرافیایی:
بهطور معمول نت هاوسها در مناطقی با آب و هوای گرم و خشک مورد استفاده قرار میگیرد. در حالی که گلخانه میتواند در مناطق با آب و هوای متغیر و سرد نیز کاربرد داشته باشد، چرا که امکان تنظیم شرایط داخلی به راحتی وجود دارد.
چه گیاهانی در گلخانههای نت هاوس کشت میشوند؟
نتهاوسها برای کشت و رشد انواع محصولات کشاورزی که به شرایط خاص و محافظتشده نیاز دارند، مناسب هستند. از جمله:
- سبزیجات: سبزیجاتی و صیفیجاتی مانند خیار، گوجهفرنگی، فلفل دلمهای و بادمجان در نت هاوسها کشت میشوند.
- میوهها: برخی از میوهها مثل توت فرنگی، توت سیاه، انگور و گلابی، برخی از مرکبات نیز در نتهاوسها پرورش مییابند. این محیطها به تولید میوه در فصولی که شرایط آب و هوایی مساعد نیست، کمک میکنند.
- گلها: گلهای زینتی و برشی مانند رز، مریم و لیلیوم در نتهاوسها به دلیل محافظت در برابر تغییرات دما و باد، رشد بهتری دارند و کیفیت و زمان گلدهی آنها بهبود مییابد.
- گیاهان دارویی: گیاهانی که خواص دارویی و درمانی دارند مانند نعناع، رزماری، زیره سبز و آویشن در نت هاوسها کشت میشوند.
- گیاهان زینتی داخلی: گیاهانی مانند فیکوس، دراکنس و اسپاتیفیلوم که به نور مستقیم خورشید نیاز کمتری دارند، در گلخانههای نتهاوس به خوبی رشد میکنند.
- پرورش قارچ: نتهاوسها برای کشت انواع قارچها مانند قارچ دکمهای و شیتاکه مناسب هستند.
هزینه ساخت گلخانه نت هاوس چقدر است؟
هزینه ساخت گلخانه نت هاوس نسبت به سایر گلخانهها کمی کمتر است. چون نوع پوشش آن (توری) از پوشش سایر گلخانهها (شیشه، پلی کربنات و پلاستیک) ارزانتر است و تجهیزات گرمایشی آن نیز متفاوت خواهد بود. در برخی از گلخانههای نت هاوس، با توجه به پوشش توری، نیاز به دستگاه و فن تهویه وجود ندارد و مصرف انرژی و زیرساختی تعبیه آن نیز کاهش پیدا میکند.
با این حال برای برآورد هزینه راهاندازی گلخانه نت هاوس باید این موارد را در نظر گرفت:
- متراژ گلخانه
- سیستم آبیاری
- جنس توری
- مدل سازه گلخانه ( گلخانه تونلی،گلخانه تیپ ایرانی،گلخانه اسپانیایی و …)
- سیستم نور مصنوعی (در صورت نیاز)
- سیستم زیرساختی برق و آب
- هزینه احداث و نصب تجهیزات
- تجهیزات و برند آنها
در تعیین هزینه احداث گلخانه نت هاوس، این نکات را نیز در نظر بگیرید که:
اگر از توریهای وارداتی یا مقاوم در برابر اشعه UV استفاده شود یا سازه با ارتفاع بیشتر و مقاومت بالاتر طراحی گردد، هزینه افزایش مییابد. همچنین، اضافه کردن سیستم آبیاری قطرهای یا مهپاش نیز هزینهها را بالاتر میبرد. در مجموع، نتهاوس گزینهای مقرونبهصرفه برای مناطقی با دمای معتدل و کشتهایی مثل خیار، گوجه و فلفل است که نیاز به کنترل نسبی شرایط محیطی دارند.
هزینه ساخت نت هاوس به صرفهتر از گلخانههای معمولی است؟
هزینه ساخت نت هاوس تفاوت چندانی با هزینه ساخت سازه گلخانههای دیگر ندارد. تفاوت به نوع پوشش بستگی دارند. پوشش نت هاوس قیمت متفاوتی نسبت به سایر پوششها قیمت متفتوتی دارد. برای اطلاع از قیمت بهتر است با تامیینکنندگن معتبر و تولیدکنندههای محصول در ارتباط باشید.
سوالات متداول
گلخانه نتهاوس چیست و چه کاربردی دارد؟
تفاوت گلخانه نتهاوس با گلخانه معمولی چیست؟
هزینه ساخت گلخانه نتهاوس چقدر است؟
بهترین مکان برای احداث گلخانه نتهاوس کجاست؟
چه محصولاتی را میتوان در نتهاوس پرورش داد؟
پوشش نتهاوس از چه جنسی است و چه مزایایی دارد؟
سازه گلخانه نتهاوس باید چه ویژگیهایی داشته باشد؟
نحوه تهویه و کنترل دما در گلخانه نتهاوس چگونه است؟
گلخانه نتهاوس مناسب چه اقلیمهایی است؟
آیا گلخانه نتهاوس نیاز به سیستم آبیاری خاصی دارد؟
عمر مفید توری گلخانهای در نتهاوس چقدر است؟
هزینه نگهداری گلخانه نتهاوس چقدر است؟
آیا میتوان نتهاوس را به سیستم کشت هیدروپونیک مجهز کرد؟
آیا نتهاوس گزینه مناسبی برای کاشت زعفران یا سبزیجات است؟
روش نصب و راهاندازی نتهاوس چگونه است؟
آیا امکان گرفتن وام یا تسهیلات برای ساخت نتهاوس وجود دارد؟
بهترین نوع توری برای گلخانه نتهاوس کدام است؟
دیدگاهتان را بنویسید
