اصول کابل کشی در لوله برق: راهنمای کامل برای نصب اصولی و ایمن

اصول کابل‌کشی داخل لوله شامل انتخاب لوله مناسب برای برق کشی و رعایت استانداردها برای جلوگیری از کشیدگی، پیچیدگی و اختلال کابل‌ها است. رعایت این اصول ایمنی را افزایش داده، افت ولتاژ و آسیب مکانیکی را کاهش می‌دهد و طول عمر سیستم برق را تضمین می‌کند.

نکته: استفاده از لوله برق گالوانیزه برای کابل‌کشی ایده‌آل‌تر است. چون مقاومت مکانیکی بالای آن و ویژگی عدم خوردگی بدنه، موجب افزایش ایمنی کابل‌کشی، طول عمر پروژه و کاهش احتمال خسارت خواهد بود. هرچند قیمت لوله برق گالوانیزه در نگاه اول گران‌تر است، اما ایمنی و طول عمر آن، از این کالا، یک انتخاب مقرون بصرفه می‌سازد.

سایز لوله برق برای کابل‌کشی کدام است؟

لوله‌های برق (فلزی) در دو گروه PG و کاندوئیت تولید و استفاده می‌شوند. کاندوئیت‌های متریک یا اینچی در گروه لوله گالوانیزه سنگین برق قرار دارند. هر دو گروه توسط بوشن لوله گالوانیزه به هم متصل می‌گردند، اما ویژگی‌های متفاوتی دارد.

1. لوله برق پی جی:  PG13.5, PG16, PG21, PG29, PG36, PG48 (با ضخامت نهایتا 1.5میلی‌متر)
2. لوله کاندوئیت (بر پایه اینچ): از 1.2 اینچ الی 4 اینچ (با ضخامت بیش از 2 میلی‌متر).

• چگونه سایز مناسب لوله را انتخاب کنیم؟

انتخاب سایزمناسب لوله بستگی به نوع نیاز پروژه، مسیر عبوری و حجم کابل بستگی دارد. برای انتخاب سایز مناسب لوله، ابتدا نقشه مسیر، همچنین تعداد و سطح مقطع کابل‌ها و جریان مجاز آنها را بررسی کنید. سپس با توجه به استانداردهای پرشدن لوله و فواصل نصب، لوله‌ای با قطر کافی انتخاب کنید تا کابل‌ها بدون فشار یا خم زیاد در آن قرار گیرند. به عنوان مثال از لوله برق 13.5 برای عبور کابل‌های محدود با قطر کم استفاده می‌شود. اما لوله برق pg21 کابل‌های بیشتری نسبت به لوله برق 16 یا 13.5 از خود عبور می‌دهد.

• جدول راهنمای انتخاب سایز لوله برق برای کابل‌های معمول

رزوه‌زنی لوله برق چه تاثیری در کابل‌کشی از داخل لوله برق دارد؟

1. اتصال محکم‌تر و مطمئن‌تر: رزوه‌زنی در ابتدا و انتهای لوله برق، امکان ایجاد اتصالی ایمن و پایدار را بین لوله‌ها و اجزای دیگر سیستم برق‌کشی فراهم می‌کند. این نوع اتصال، مانع از لغزش، جابجایی یا لرزش لوله‌ها در طول زمان می‌شود و از فشارهای مکانیکی ناخواسته بر کابل‌ها جلوگیری می‌کند. در نتیجه، مسیر کابل‌کشی منظم‌تر، ایمن‌تر و با دوام بیشتری اجرا خواهد شد. گام رزوه‌ها (چه رزوه لوله و چه اتصالات) در این موضوع بسیار مهمند و هر نوع هرزی، اتصال را لق و ناپایدار خواهد کرد.
2. جلوگیری از ورود گرد و غبار و رطوبت: در پروژه‌هایی که در محیط‌های باز یا مرطوب اجرا می‌شوند، رزوه‌زنی لوله برق نقش محافظتی حیاتی دارد. زمانی که رزوه‌ها به‌درستی آب‌بندی شوند، از نفوذ گرد و غبار، بخار و رطوبت به درون مسیر کابل‌کشی جلوگیری می‌شود. این ویژگی باعث افزایش عمر کابل‌ها، پیشگیری از خوردگی داخلی و کاهش احتمال بروز اتصالی‌های خطرناک می‌گردد.
3. کاهش آسیب به کابل‌ها: در عین حال که رزوه‌زنی به استحکام سیستم کمک می‌کند، اجرای غیر استاندارد آن می‌تواند باعث آسیب به کابل‌ها شود. رزوه‌های تیز یا ناقص ممکن است در نقاط اتصال، سبب ساییدگی و فشار اضافی شوند. استفاده از واشرهای محافظ، بوش‌های مخصوص و آب‌بندی دقیق در محل رزوه‌ها، مانع از بروز چنین آسیب‌هایی می‌شود و سلامت کابل‌ها را در بلندمدت حفظ می‌کند.
4. سهولت در نصب و تعمیر: وجود رزوه‌، نصب و جابجایی لوله‌ها را راحت‌تر می‌کند. اگر نیازی به تغییر مسیر یا جابجایی لوله‌ها یا کابل‌ها باشد، رزوه‌ها به شما این امکان را می‌دهند که بدون نیاز به برش یا تغییرات پیچیده، لوله‌ها را باز و بسته کنید.

• آیا لوله برق بدون رزوه هم کاربرد دارد؟

نمی‌توان با قطعیت در این مورد صحبت کرد. گاهی کارفرما و مسئول پروژه، برای کم کردن هزینه و شرایط (مثلا دسترسی به لوله معمولی و دستگاه جوش، این قانون ایمن را می‌شکند. اما امکان بازرسی کابل‌ها، ایمنی پروژه و عملکرد سریع در زمان بحران و خطر را به صفر می‌رساند و خطر، پروژه کابل‌کشی را تهدید خواهد کرد. اما به طور استاندارد میبایست لوله برق حتما رزوه‌کاری باشد و با اتصالات مخصوص به هم بسته شوند.

• استانداردها و مقررات کابل‌کشی داخل لوله

استاندارد ملی و بین‌المللی به شرح زیر است:

استاندارد ملی ایران (ISIRI):

1. o ISIRI 3060: لوله‌های pvc برق
2. o ISIRI 3579: لوله‌های فولادی گالوانیزه

استانداردهای بین‌المللی:

1.  IEC 61386
2.  BS 4568
3.  NFPA 70 / NEC
4.  EN 50086

• مقررات ساختمان مرتبط با لوله‌کشی

1. مبحث 13 مقررات ملی ساختمان (ایران): مربوط به تاسیسات برقی ساختمان و نصب لوله و کابل.
2. مبحث 14 مقررات ملی ساختمان (ایران): ایمنی و حفاظت در برابر آتش. شامل حفاظت کابل‌ها و لوله‌ها.
3. NEC / NFPA 70 (آمریکا): قوانین نصب لوله و کابل در ساختمان‌ها.
4. IEC 60364 (بین‌المللی): نصب ایمن سیستم‌های برق در ساختمان.
5. BS 7671 (انگلستان): مقررات نصب لوله و کابل برق.

• محاسبه افت ولتاژ در سیستم کابل‌کشی

افت ولتاژ برابر است با جریان عبوری ضرب‌در امپدانس مسیر کابل (مجموع مقاومت و راکتانس) و بستگی به طول مسیر و نوع سیستم (تک‌فاز/سه‌فاز) دارد.

فرمول‌های کاربردی (قابل استفاده سریع)

• تک‌فاز (رفت و برگشت):

(𝑅 و 𝑋 بر حسب Ω/متر، L طول مدار به متر، I جریان)

• سه‌فاز سینوسی:

• درصد افت ولتاژ:

نکات ایمنی کابل‌کشی داخل لوله چیست؟

1. لوله را متناسب با قطر کابل انتخاب کنید.
2. خم‌ها را نرم و بدون فشار اجرا کنید.
3. لوله‌ها را با بوشن و بست استاندارد محکم کنید.
4. کابل‌های قوی و ضعیف را جدا عبور دهید.
5. پیش از استفاده، سلامت کابل و اتصالات گالوانیزه برق را چک کنید.

انواع تجهیزات ایمنی و محافظت:

1.  فیوزها و کلیدهای مینیاتوری (MCB)
2. کلیدهای محافظ جان (RCD)
3. فیوزهای حرارتی و مغناطیسی
4. ارت (سیستم اتصال زمین)
5. جعبه فیوز و تابلو توزیع
6. عایق حرارتی و الکتریکی کابل‌ها
7. گلند و بوشن محافظ کابل
8. لوله‌های نسوز یا گالوانیزه برای حفاظت مکانیکی
9. برچسب‌ها و علائم هشدار ایمنی

روش‌های کابل‌کشی داخل لوله کدام است؟

1. کابل‌کشی توکار (داخل دیوار یا کف)
2. کابل‌کشی روکار (روی دیوار یا سقف)
3. کابل‌کشی زیرزمینی با لوله‌های دفنی
4. کابل‌کشی ترکیبی (فلکسیبل و صلب)

• کابل‌کشی روکار و توکار به چه معناست؟

کابل‌کشی توکار: کابل‌کشی توکار یکی از اصلی‌ترین روش‌های لوله کشی برق ساختمان است. در این روش، لوله و کابل‌ها داخل دیوار، سقف یا کف نصب می‌شوند تا ظاهری تمیز و محافظت بیشتری در برابر ضربه و عوامل محیطی داشته باشند. معمولا از لوله خرطومی و لوله فلکسیبل برای کابل‌کشی توکار استفاده می‌شود.

کابل‌کشی روکار: یکی از روش های لوله کشی برق، کابل‌کشی روکار است. در کابل‌کشی روکار، لوله‌ها روی سطح دیوار یا سقف نصب می‌شوند و دسترسی به کابل‌ها آسان‌تر است. این روش برای فضاهای صنعتی یا مکان‌هایی که تغییرات مکرر در سیم‌کشی نیاز است، کاربرد دارد. برخی از افراد کابل‌کشی روکار را بدون لوله برق و محافظ انجام می‌دهند. در این صورت احتمال آسیب‌پذیری کابل‌ها و پاره‌شدن آنها بر اثر عوامل محیطی بسیار بالاست.

• اصول کابل‌کشی سه فاز داخل لوله

1. سه فاز و نول را در یک لوله مشترک قرار دهید تا گرما کاهش یابد.
2. سایز لوله بر اساس مجموع سطح مقطع کابل‌ها انتخاب شود.
3. مسیر کوتاه با خم‌های نرم و حداقل اتصالات باشد.
4. کابل‌ها بدون تحمیل کشش یا فشار از داخل لوله عبور داده شوند.
5. تست اتصال زمین و عایق کابل‌ها را در پایان انجام دهید.

• کابل‌کشی سیستم روشنایی

روش کابل‌کشی توکار داخل لوله سبک گالوانیزه مناسب‌تر است. چون ضمن حفظ زیبایی و نظم فضا، از کابل‌ها در برابر رطوبت، حرارت و آسیب مکانیکی محافظت می‌کند. همچنین امکان تعویض یا توسعه مدار را به‌صورت ایمن و استاندارد فراهم می‌سازد.

• کابل‌کشی کولر و وسایل پرمصرف

از کابل‌کشی مجزا داخل لوله استفاده می‌شود تا تحمل جریان بالا و دفع حرارت بهتر فراهم شود. مسیر باید کوتاه، بدون خم تند و مجهز به سیم ارت و فیوز اختصاصی باشد.

• کابل‌کشی تلفن، شبکه و دیتا

روش‌های رایج شامل لوله برق توکار، روکار یا استفاده از سینی‌کابل در دیتا سنترها است. این روش‌ها کابل‌ها را در برابر ضربه و تداخل الکتریکی محافظت کرده و امکان مدیریت، تغییر مسیر و نگهداری آسان را فراهم می‌کنند. ضمن آنکه خم‌ها باید ملایم و مسیرها از کابل‌های برق جدا باشند.

• کابل‌کشی دوربین مداربسته

از لوله PVC یا فلکسیبل توکار/روکار استفاده کنید تا کابل‌ها در برابر ضربه، رطوبت و نور خورشید محافظت شوند. مسیرها باید کوتاه، با خم‌های ملایم و جدا از کابل‌های برق فشار قوی اجرا شوند تا تداخل الکتریکی ایجاد نشود.

روش‌های تعمیر و نگهداری کابل‌کشی داخل لوله به چه صورت است؟

بازرسی دوره‌ای کابل‌ها و لوله‌ها برای شناسایی ساییدگی، خم‌های تند یا آسیب مکانیکی، تمیزکاری مسیرها و اطمینان از سالم بودن بوشن‌ها و اتصالات، به افزایش ایمنی و طول عمر سیستم کمک می‌کند.

• هزینه و عوامل موثر در برآورد پروژه کابل‌کشی:

برآورد هزینه پروژه کابل‌کشی به عواملی مانند طول مسیر، نوع و سایز کابل‌ها، جنس و قطر لوله، تجهیزات حفاظتی و دسترسی به مسیرها بستگی دارد. برنامه‌ریزی دقیق و انتخاب مصالح استاندارد هزینه‌های نگهداری و افزایش ایمنی سیستم کاهش می‌دهد.

سوالات متداول