پتروگرایش » وبلاگ » مقالات لوله و ستون گلخانه » گلخانه اسپانیایی یا گلخانه گاتیک چیست؟ بررسی ویژگیها، مزایا و هزینه ساخت آن
گلخانه اسپانیایی یا گلخانه گاتیک چیست؟ بررسی ویژگیها، مزایا و هزینه ساخت آن
- کامنتها
- زمان مطالعه: 13 دقیقه
فهرست مطالب
گلخانه اسپانیایی یکی از پیشرفتهترین و رایجترین سازهها در کشاورزی صنعتی است که با طراحی چند دهانه، سقف شیبدار و ارتفاع زیاد، امکان تهویه طبیعی موثر و نورگیری یکنواخت را فراهم میکند. این نوع گلخانه بهویژه برای کشتهای متراکم، صادراتمحور و پروژههای بزرگ بسیار مناسب است و اغلب در قالب گلخانه صنعتی با سیستمهای هوشمند پیادهسازی میشود.
همانطور که پیشتر گفتیم در ساخت گلخانه اسپانیایی از پروفیل گلخانه تقویتشده استفاده میشود که استحکام بالایی در برابر باد، برف و تغییرات دمایی دارد.
در مقایسه با گلخانههای تونلی، گاتیک یا گلخانه تیپ C، مدل اسپانیایی از نظر ابعاد، تهویه، قابلیت تجهیز به سیستمهای اتوماسیون و مقاومت سازهای عملکرد بهتری دارد و گزینهای ایدهآل برای تولید تجاری، گلخانههای هوشمند و کشتهای هیدروپونیک محسوب میشود.
این نوع سازهها، برخلاف ساختار سایر گلخانهها به صورت تک ردیف نیست. بلکه فضای وسیعی را در بر میگیرد.
ویژگیهای فنی و ساختاری گلخانه اسپانیایی
مشخصات فنی گلخانه اسپانیایی (سازه، ارتفاع، قوس سقف، متریال)
- متریال اسکلت آن غالبا قوطی پروفیل گالوانیزه یا لوله گالوانیزه است.
- ارتفاع دیوارههای جانبی آن معمولا بین ۳.۵ تا ۵ متر است
- کفپوش گلخانه اسپانیایی، متریالی از جنس بتن، چوب یا پلی اتیلن (پلاستیکی) دارند.
- سقف چند دهنه این گلخانه دارای شیبهای ملایم و قوسهای منظم است که باعث توزیع یکنواخت نور و جلوگیری از تجمع آب یا برف میشود.
- پوشش آن میتواند از شیشه، پلیکربنات یا فیلمهای پلیاتیلن چندلایه با عایق حرارتی باشد.
تفاوت گلخانه اسپانیایی با گلخانه تونلی ، ونلو ، ایرانی و …
-
تفاوت گلخانه اسپانیایی با گلخانه تونلی:
گلخانههای تونلی سازهای ساده و قوسی شکل با ارتفاع کم، هزینه ساخت پایین و نصب سریع دارد. یک ردیفی و کاملا شبیه به تونل هستند. ارتفاع پایینی دارند و بیشتر برای کشتهای فصلی و نیمهصنعتی در مناطق معتدل کاربرد دارد. در حالی که گلخانه اسپانیایی با چند ردیف و دهنه، همچنین ارتفاع ستونها، مساحت وسیعی را در بر میگیرد. تهویه بهتری ارائه میدهد و پوشش آن میتواند شیشه باشد. هزینه و پیچیدگی ساخت آن نیز نسبت به گلخانه تونلی بسیار بیشتر است.
-
تفاوت گلخانه اسپانیایی با گلخانه ونلو (Venlo):
گلخانه ونلو چند دهنه با سقف شیبدار و پنجرههای سقفی بازشو که امکان کنترل دقیق تهویه و نور را میدهد. این گلخانهها بسیار شبیه به گلخانههای اسپانیایی هستند و تقریبا تفاوت چندانی از نظر عملکرد با هم ندارند. اما پوشش آنها بر خلاف گلخانههای اسپانیایی، حتما میبایست شیشه باشد. این گروه گلخانه به گلخانههای هلندی نیز مشهورند.
-
تفاوت گلخانه اسپانیایی با گلخانه ایرانی (تیپ c):
گلخانههای ایرانی ساختاری اقتصادی با چند دهنه و سقف شیبدار ساده که با اقلیمهای مختلف ایران سازگار است. این گلخانهها با تجهیزات متوسط، برای راهاندازی گلخانههای نیمهصنعتی کاملا مناسبند. در نگاه اول شبیه به گلخانههای اسپانیایی به نظر میرسند. اما سقف آنها کاملا هلال و نیم دایره است. در نتیجه سیب متفاوت ارائه میدهد و مقاومت متفاوتی در برابر تنشهای محیطی (مثل بار و برف) خواهد دشت.گلخانههای تیپ c برای مناطف پر بارش یا بادخیر توصیه نمیشود.
-
تفاوت گلخانه اسپانیایی با گلخانه گاتیک:
گلخانه گاتیک نمونه تک ردیفه از گلخانههای اسپانیایی است. تفاوتی در شمایل ظاهری (سقف) و متریال مورد مصرف ندارند. اما مساحت گلخانه گاتیک بسیار کمتر از گلخانه اسپانیایی است.
-
تفاوت گلخانه اسپانیایی با گلخانه گنبدی (ژئودزیک):
گلخانه گنبدی سازه کروی با طراحی شبکهای، دارد. مساحت محدودی را شامل میشود. هزینه ساخت گلخانه گنبدی بالا و کاربرد محدود به پروژههای خاص و آموزشی است و هدف صنعتی ندارد.
-
سیستم تهویه و کنترل دما در گلخانه اسپانیایی به چه صورت است؟
گلخانه اسپانیایی با توجه به نوع ساختار، وسعت، شکل و فرم سقف، توزیع یکسان و یکپارچهای از دما و تهویه را در کل محیط گلخانه دارد. همچنین دارای پنجرههای سقفی بازشو و دیوارههای جانبی قابل تنظیم است. این طراحی امکان گردش هوای موثر و دفع گرمای اضافی را فراهم میکند تا دما در سطح بهینه حفظ شود.
علاوه بر تهویه طبیعی، در گلخانههای صنعتی اسپانیایی معمولا سیستمهای تهویه مکانیکی مانند فنهای خروجی و هواساز نیز نصب میشوند تا کنترل دقیقتری روی دما و رطوبت صورت گیرد. این ترکیب تهویه طبیعی و مکانیکی، همراه با سنسورها و سیستمهای خودکار، باعث ایجاد محیطی پایدار و مناسب برای رشد گیاهان میشود.
گلخانه گاتیک اسپانیایی، همان گلخانه اسپانیایی است؟
گلخانه گاتیک اسپانیایی در واقع یکی از مدلهای زیر مجموعهای سازههای اسپانیایی است، اما از نظر مقیاس، طراحی و کاربری تفاوتهایی میان آنها وجود دارد.
- گلخانه گاتیک معمولا بهصورت تکلاین (Single Span) ساخته میشود. یعنی سازهای با یک دهانه مستقل و سقف قوسیشکل که مقاومت بالایی در برابر باد، بار برف و تجمع حرارت دارد. این مدل برای زمینهای محدود یا کشتهای خاص مانند نهال، توتفرنگی یا گیاهان زینتی انتخابی ایدهآل است.
- در مقابل، گلخانه اسپانیایی اغلب بهصورت چندلاین (Multi Span) طراحی میشود و به دلیل وسعت زیاد، امکان بهرهوری بالاتر، کنترل بهتر اقلیم داخلی و گاهی مدیریت هزینه را فراهم میکند. این نوع سازه برای کشتهای وسیع مانند صیفیجات، سبزیجات و تولید انبوه کاربرد دارد.
در نهایت، انتخاب بین سازهی گاتیک تکلاین و اسپانیایی چندلاین به نوع محصول، شرایط اقلیمی و سلیقهی کشاورز بستگی دارد.
کاربردها و مزایای گلخانه اسپانیایی چیست؟
-
مزایای گلخانه اسپانیایی نسبت به مدلهای دیگر
گلخانه اسپانیایی بهواسطه طراحی چنددهنه با سقفهای شیبدار و ارتفاع بلند، مزایای برجستهای نسبت به انواع سازه گلخانه دیگر ارائه میدهد.
- این ساختار امکان تهویه طبیعی بهینه و توزیع یکنواخت نور خورشید را فراهم میکند که موجب بهبود شرایط میکروکلیما و افزایش راندمان فتوسنتز میشود.
- نوع ساختار با استفاده از پروفیلهای فولادی مقاوم و پوششهای با دوام، استحکام و پایداری سازه را در برابر عوامل جوی تقویت کرده و طول عمر گلخانه را افزایش میدهد.
- همچنین، فضای داخلی گستردهتر و ارتفاع بالاتر امکان نصب تجهیزات پیشرفته کنترل محیطی، سیستمهای آبیاری و بهرهبرداری مکانیزه را میسر میسازد و امکان کشت ایروپونیک و هیدروپونیک در چند طبقه را ممکن میکند.
این امر، گلخانه اسپانیایی را به گزینهای ایدهآل برای کشاورزی صنعتی و تولید انبوه تبدیل میکند که در انواع سازه گلخانه، از نظر کارایی و انعطافپذیری عملکرد برتری دارد.
-
بهترین محصولات قابل کشت در گلخانه اسپانیایی
- گوجهفرنگی
- فلفل دلمهای
- خیار
- توتفرنگی
- سبزیجات برگی (مثل کاهو و اسفناج)
- گلهای زینتی (مثل ژربرا و رز)
- بادمجان
- گیاهان دارویی
- توتسیاه و تمشک
- نشاهای تجاری
مراحل ساخت گلخانه اسپانیایی از صفر تا صد
- بررسی و انتخاب محل اجرا: مطالعه اقلیم، دسترسی به آب، برق و مسیرهای حملونقل؛ انتخاب زمینی صاف با زهکشی مناسب و نورگیری کافی.
- طراحی مهندسی سازه: تهیه نقشههای فنی بر اساس ابعاد، نوع محصول، تعداد دهنهها و تجهیزات موردنیاز؛ انتخاب نوع فونداسیون و مشخصات پروفیلها.
- دریافت مجوزها: پیش از اجرای ساخت و ساز، میبایست مجوزهای لازم را از طریق سازمانهای مرتبط (مثل جهاد کشاورزی و محیط زیست) دریافت نمایید.
- عملیات خاکبرداری و فونداسیون: تراز کردن سطح زمین، ایجاد زهکش و اجرای فونداسیون نقطهای یا نواری با بتن مسلح برای استقرار ستونها.
- نصب سازه فلزی: مونتاژ و نصب پروفیلهای گالوانیزه (ستونها، تیرهای سقف، قوسها و مهاربندها) مطابق نقشهها با دقت بالا.
- نصب پوشش گلخانه: اجرای پوشش سقف و دیوارهها با فیلم پلیاتیلن، پلیکربنات یا سایر متریالها با درزگیری کامل و ایزولاسیون مناسب.
- نصب تجهیزات داخلی: راهاندازی سیستمهای آبیاری گلخانه ، گرمایش و سرمایش گلخانه ، تهویه، کنترل دما و رطوبت، سایهانداز و سنسورهای محیطی.
- تامین زیرساختها: اتصال به منابع آب و برق، نصب تابلو برق، سیستمهای کنترل هوشمند، کفسازی و ایجاد مسیرهای داخلی.
- راهاندازی و کشت آزمایشی: بررسی عملکرد تجهیزات، انجام تستهای محیطی و کشت آزمایشی اولیه برای ارزیابی شرایط قبل از بهرهبرداری کامل.
-
هر آنچه در مورد فونداسیون گلخانه اسپانیایی باید بدانید:
- فونداسیون گلخانه اسپانیایی در واقع پایه و اسکلت زیرین سازه گلخانه است که وظیفه نگهداری سازه بر روی زمین، تحمل وزن سازه و انتقال نیروها به زمین را بر عهده دارد. این نوع فونداسیون معمولا از بتن مسلح، صفحات گالوانیزه و لولههای کاشته شده در زمین و بتن ساخته میشود تا پایداری سازه در برابر باد، بار برف و نیروهای جانبی تضمین شود.
- در فرآیند ساخت، ابتدا زمین تسطیح و گودبرداری انجام میشود، سپس لوله گذاری یا میلگردگذاری، سنگ چینی (با توجه به شرایط) و بتنریزی با دقت بالا انجام میگیرد تا ستونها و پایههای فلزی گلخانه در محل دقیق خود نصب شوند.
- اهمیت فونداسیون در گلخانه اسپانیایی بسیار بالاست. چون اغلب این سازهها دارای دهانههای بزرگ و ارتفاع زیاد هستند و در برابر بادهای شدید یا تغییرات دمایی، به پایهای مقاوم و دقیق نیاز دارند.
- تفاوت اصلی آن با فونداسیون گلخانههای سادهتر مانند گلخانههای ایرانی یا تونلی در استحکام، دقت اجرا و نوع اتصال ستونها است. در گلخانه اسپانیایی، فونداسیون معمولا بهصورت مهندسیشده و با انکربولتهای دقیق اجرا میشود تا سازه فلزی کاملا تراز و ایمن نصب گردد؛ در حالی که در گلخانههای سبکتر، فونداسیون اغلب سطحیتر و با جزئیات کمتر ساخته میشود.
تجهیزات مورد نیاز برای راهاندازی گلخانه اسپانیایی
- سازه فلزی گالوانیزه: شامل ستونها، تیرها، قوسها و مهاربندها با اتصالات ضدزنگ و مقاوم در برابر خوردگی.
- پوشش گلخانه: فیلم پلیاتیلن UV دار، پلیکربنات دوجداره یا پوشش شیشهای بسته به اقلیم و بودجه.
- سیستم تهویه: پنجرههای سقفی و جانبی اتوماتیک، فنهای اگزاست، فنهای سیرکوله برای گردش یکنواخت هوا.
- سیستم آبیاری: آبیاری قطرهای، مهپاش، سیستم آبیاری تحت فشار با کنترلکنندههای هوشمند.
- گرمایش و سرمایش: هیترهای گازی یا گازوئیلی، سیستم گرمایش تابشی، پد و فن خنککننده برای اقلیمهای گرم.
- تجهیزات نور مصنوعی: تجهیزات نور مصنوعی گلخانه اسپانیایی شامل لامپهای LED رشد، HPS (سدیمی پرفشار)، MH (متال هالید) و فلورسنتهای T5/T8 هستند که برای تامین نور مکمل و کنترل مراحل رشد گیاه استفاده میشوند
- سیستم کنترل اقلیم: سنسورهای دما، رطوبت، نور و CO₂ همراه با تابلو برق مرکزی و اتوماسیون (در مدلهای پیشرفته).
- سایهانداز و پرده حرارتی: پردههای تاشو یا رولشونده برای کنترل نور و صرفهجویی در انرژی.
- کفپوش گلخانه: شامل شن شسته، بتن، ژئوتکستایل یا پوششهای ضدعلف بسته به نوع بهرهبرداری.
- سیستم ضدعفونی و کنترل آفات: توری حشرهگیر، نازلهای ضدعفونی، تله نوری، سیستمهای سمپاشی خودکار.
- سکو و میز کشت (در صورت نیاز): برای گل و نشاها، جهت بهینهسازی فضا و سهولت در نگهداری.
بررسی هزینهها و اقتصادی بودن راهاندازی گلخانه اسپانیایی:
-
هزینه ساخت گلخانه اسپانیایی در ایران (۱۴۰۴)
با توجه به شرایط بازار ناپایدار و تغییرات شدید قیمتها، نمیتوان یک رقم دقیق برای هزینه ساخت گلخانه اسپانیایی در سال ۱۴۰۴ ارائه داد، اما بر اساس منابع معتبر، حدود قیمت متغیر در یک بازه منطقی قابل تعیین است: تقریبا از ۹۰۰٬۰۰۰ تا ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان بهازای هر متر مربع با تجهیزات کامل و نصب حرفهای گزارش شده است.
با توجه به عوامل موثر مثل نوسانات بازار مصالح فولادی، پوشش، هزینه نیروی انسانی و تجهیزات کنترلی، تعیین دقیق قیمت متکی بر برآورد پروژه به پروژه است. با این حال، برای گلخانه اسپانیایی استاندارد با تجهیزات متوسط و پوشش پلیکربنات یا فیلم UV، محدوده حدود ۱٫۲ تا ۲٫۵ میلیون تومان برای هر متر مربع منطقی بهنظر میرسد.
ساخت گلخانه اسپانیایی هزینهبر است، بنابراین بسیاری برای تامین بودجه از تسهیلات بانکی استفاده میکنند. استفاده از متریال ارزانقیمت مثل پلاستیک گرچه هزینه را کاهش میدهد، اما مقاومت سازه را پایین میآورد. با این حال، بهدلیل دوام بالا و بهرهوری بیشتر، این گلخانه در بلندمدت مقرونبهصرفه است. در نهایت توصیه میشود جهت برآورد دقیق، مشاوره با پیمانکار و بررسی جزئی اقلام و شرایط پروژه انجام شود.
-
مقایسه هزینه ساخت گلخانه اسپانیایی با گلخانه تونلی
تفاوت هزینه ساخت بین گلخانه اسپانیایی و گلخانه تونلی به ساختار مهندسی، نوع مصالح و کاربری آنها بازمیگردد.
- گلخانههای تونلی طراحی سادهای دارند؛ عمدتا با قوسهای لولهای سبک، سازه کمارتفاع و پوشش پلاستیکی ارزان ساخته میشوند؛ در نتیجه متریال فلزی و پوشش کمتری مصرف میکنند. این گلخانهها برای کشتهای فصلی و مقیاس کوچک یا نیمهصنعتی مناسباند و نیاز کمتری به سیستمهای پیچیده تهویه و اتوماسیون دارند؛ در نتیجه هزینه ساخت آنها بسیار پایینتر است.
- در مقابل، گلخانه اسپانیایی با سازه پروفیل سنگین گالوانیزه، ارتفاع زیاد (معمولا بالای ۴ متر)، تهویه سقفی و جانبی استاندارد و طراحی مهندسیشده برای فشار باد و برف ساخته میشود. این گلخانهها مناسب کشت صنعتی و چهار فصل بوده و ظرفیت تجهیز به انواع سیستمهای هوشمند، هیدروپونیک و کنترل اقلیم را دارند. بنابراین، به دلیل کیفیت بالاتر سازه، تجهیزات بیشتر و قابلیت بهرهبرداری صنعتی، هزینه ساخت آنها بهمراتب بالاتر از گلخانههای تونلی است. با این حال، بازدهی و سودآوری آن نیز در بلندمدت بیشتر خواهد بود.
شرایط دریافت مجوز گلخانه اسپانیایی در ایران
برای دریافت مجوز گلخانه اسپانیایی در ایران، متقاضی باید طرح توجیهی فنی و اقتصادی ارائه دهد، از سازمان جهاد کشاورزی استعلامهای لازم را بگیرد، و زمین مناسب با کاربری کشاورزی معرفی کند. همچنین رعایت ضوابط محیطزیستی، بهرهوری منابع آب و تامین زیرساختهای لازم (آب، برق، راه دسترسی) از شرایط مهم است. پس از بررسی مدارک و تایید نهادهای مرتبط، مجوز ساخت صادر میشود.
آیا گلخانه اسپانیایی انتخاب مناسبی برای شماست؟
- این موضوع، کاملا به شما و شرایط شما بستگی دارد. برای تصمیمگیری، میبایست شرایط زمین، محصول هدف، میزان بودجه و شرایط مرتبط با این کار را بسنجید. سپس در این مورد تصمیم بگیرید.
نکات مهم قبل از خرید یا ساخت گلخانه اسپانیایی
- بررسی اقلیم و شرایط جغرافیایی محل ساخت
- انتخاب زمین با زهکشی مناسب و دسترسی به آب و برق
- تعیین نوع محصول و سیستم کشت مورد نظر
- انتخاب سازه و پوشش با کیفیت و مطابق با نیازهای محیطی
- برآورد دقیق هزینهها و تامین منابع مالی
- برنامهریزی سیستمهای تهویه، گرمایش و سرمایش مناسب
- در نظر گرفتن امکانات توسعه و اتوماسیون در آینده
- دریافت مجوزهای لازم از سازمانهای مرتبط
جنس اسکلت گلخانه اسپانیایی: فولاد گالوانیزه یا آلومینیوم؟
برای ساخت گلخانه اسپانیایی، استفاده از آلومینیوم، به خصوص در مناطق برفخیز، اصلا توصیه نمیشود. هرچند آلومینیوم خاصیت ضدزنگ دارد؛ اما آلومینیوم یک فلز سبک است که انعطافپذیری بیشتری نسبت به فولاد گالوانیزه خواهد داشت. در نتیجه در برابر فشارهای تحمیلی مثل وزن سقف یا وزن برف نشسته بر روی سقف مقاومت پایینی خواهد داشت. از این رو امکان دفرمه شدن آن افزایش مییابد.
در مقابل فولاد گالوانیزه، علاوه بر مقاومت در برابر خوردگی، در برابر تنشهای محیطی و فشارهای مکانیکی نیز مقاومت بسیار بالا و انعطافپذیری بسیار پایینی دارد. از آنجا که گلخانه اسپانیایی به صورت چند دهنه و در وسعت بالا ساخته میشود، اسکلت فولاد گالوانیزه، مقاومت سازه را افزایش و طول عمر آن را تضمین میکند. همچنین بسیاری از هزینههای بازرسی و تعمیرات حذف خواهد شد.
بهترین نوع پوشش سقف برای گلخانه اسپانیایی
بهترین نوع پوشش سقف برای گلخانه اسپانیایی باید هم از نظر انتقال نور و هم دوام و مقاومت سازهای بهینه باشد.
- پوششهای پلیکربنات دو جداره به دلیل وزن سبک، مقاومت بالا در برابر ضربه و اشعه UV و قابلیت عایقبندی حرارتی، گزینهای ایدهآل برای سقف این نوع گلخانهها هستند.
- همچنین، شیشههای مخصوص گلخانهای با شفافیت بالا و عمر طولانی، گزینه مناسبی برای پروژههای با بودجه بیشتر محسوب میشوند.
- پوششهای پلاستیکی مثل فیلم پلیاتیلن در کوتاهمدت اقتصادیترند اما دوام کمتری دارند و نیاز به تعویض مکرر دارند که در بلندمدت هزینهها را افزایش میدهد.
تهویه گلخانه اسپانیایی : تهویه جانبی یا سقفی؟ کدام کاراتر است؟
هر دو نوع تهویه جانبی و سقفی در گلخانهها نقش مهمی دارند، اما کارآمدی آنها بستگی به طراحی سازه و شرایط اقلیمی دارد.
- تهویه جانبی باعث ورود هوای تازه و خنک از کنارها میشود و برای خنککردن سریع محیط مناسب است، اما ممکن است جریان هوا در قسمتهای بالاتر کمتر باشد.
- تهویه سقفی به تخلیه هوای گرم و مرطوب از بالای گلخانه کمک میکند و برای کنترل دمای بالا و رطوبت بهینهتر است.
در گلخانه اسپانیایی، ترکیب هر دو سیستم (پنجرههای جانبی بازشو و تهویه سقفی) به دلیل طراحی چند دهنه، بهترین عملکرد را در حفظ دمای مطلوب و گردش هوا فراهم میکند.
قیمت سازه گلخانه اسپانیایی چقدر است؟
قیمت سازه گلخانه اسپانیایی به مساحت سازه، وزن و تعداد لولهها، همچنین محل سازه و کیفیت لولهها وابسته است. قطعا هر چه تعداد لوله بیشترباشد، همچنین ضخامت و سایز بیشتری داشته باشد، در قیمت نهایی تاثیرگذار است. با توجه به ناپایداری شرایط بازار، نمیتوان قیمتی برای آن تعریف کرد. چنانچه قصد خرید یا فروش سازه گلخانه خود را دارید، در همان زمان، میتوانید با همکاران ما در ارتباط باشید تا بر حسب شرایط، شما را راهنمایی نمایند.








2 نظر در “گلخانه اسپانیایی یا گلخانه گاتیک چیست؟ بررسی ویژگیها، مزایا و هزینه ساخت آن”
اینکه سر گلخونه و تاج گلخونه تیز و گاتیک باشه یا گرد و c باشه فرقی در پرورش و رشد گیاه داره؟
سلام بله شماره شما برای کارشناسان ما ارسال شد و برای ارائه مشاوره خدمت شما تماس خواهند گرفت.