راهنمای کامل احداث گلخانه گلهای زینتی

احداث گلخانه گلهای زینتی، فرصتی است برای کشت گیاهان ارزشمند و کمیاب و همچنین کسب درآمد از این فعالیت. برای دستیابی به سود از پرورش این گیاهان، نگهداری آنها در محیطی استاندارد مانند گلخانه ضروری است. زیرا این گیاهان به تغییرات نور، آبیاری و دما حساس هستند و در برابر نوسانات محیطی آسیب‌پذیرند.

باید بپذیریم که این گروه از گیاهان، برای حفظ روحیه بشر و ایجاد حس مثبت و انگیزه برای زندگی، نوعی ضرورت محسوب می‌شود. بنابراین کشت آنها نیز نوعی ضرورت است و بازار خوبی هم دارد.

جهت احداث گلخانه گلهای زینتی به چه تجهیزاتی نیاز داریم؟

احداث گلخانه برای پرورش گل‌های زینتی ضروری است، زیرا برخی از این گیاهان در محیط‌های غیرگلخانه‌ای رشد نمی‌کنند. انتخاب تجهیزات مناسب برای گلخانه حیاتی است تا نیاز گیاهان تامین شود و به سوددهی منجر گردد.

• لوله و پروفیل گالوانیزه

استفاده از لوله و پروفیل گالوانیزه به عنوان اسکلت سازه گلخانه، به‌ویژه برای پرورش گل‌های زینتی، مزایای بسیاری دارد. پوشش گالوانیزه به لوله‌ و پروفیل گلخانه فولادی، این امکان را می‌دهد که در برابر رطوبت و شرایط محیطی سخت مقاوم باشند. از قوطی پروفیل و لوله گلخانه به عنوان اسکلت سازه (ستون‌ها و سقف) گلخانه استفاده می‌شود. پوشش گالوانیزه به‌خاطر خاصیت ضدزنگ بودنش، از اکسید شدن و فرسایش لوله‌ها و پروفیل‌ها جلوگیری می‌کند و به این ترتیب عمر مفید سازه گلخانه افزایش می‌یابد. این ویژگی باعث می‌شود که خطر شکستن ستون‌ها و ریختن سقف به صفر برسد و گلخانه بتواند فشارهای ناشی از باد و باران را به‌خوبی تحمل کند.

در مقایسه با دیگر متریال‌ها، مانند چوب، لوله‌های پلی اتیلن، پی وی سی و حتی لوله‌های استیل، پوشش گالوانیزه از مقاومت بالاتری در برابر تنش‌های محیطی برخوردار است. این مواد ممکن است در برابر رطوبت، فشار و باد آسیب ببینند و تحمل بار کمتری داشته باشند. برای مثال، لوله‌های پلی اتیلن و پی وی سی به راحتی در برابر فشار زیاد یا تغییرات دمایی دچار شکستگی می‌شوند. چنین آسیب‌هایی می‌تواند باعث از بین رفتن گیاهان داخل گلخانه و در نهایت ضرر مالی برای کشاورزان شود.

برای این‌که ساختار گلخانه پایدار و ایمن باقی بماند، استفاده از قوطی و لوله گالوانیزه گزینه‌ای ایده‌آل است. این متریال علاوه بر افزایش عمر گلخانه، از گیاهان در برابر شرایط محیطی سخت محافظت کرده و از خطراتی مانند شکستن ستون‌ها و آسیب به سقف جلوگیری می‌کند. بنابراین، استفاده از متریال گالوانیزه در ساخت اسکلت گلخانه نه‌تنها مقرون به صرفه است بلکه باعث کاهش هزینه‌های تعمیر و نگهداری نیز می‌شود.

• پوشش دیوارها و سقف

گیاهان زینتی یکی از سودآورترین محصول گلخانه‌ای محسوب می‌شوند. از این رو حساسیت بالایی جهت پرورش آنها وجود دارد. برای ساخت و راه‌اندازی گلخانه گل‌های زینتی، انتخاب پوشش مناسب برای سقف و دیواره‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است. نوع گیاهانی که در گلخانه پرورش می‌دهید، نقش تعیین‌کننده‌ای در انتخاب پوشش ایفا می‌کند. بسیاری از گل‌های زینتی به نور مستقیم خورشید نیاز دارند تا به رشد و شکوفایی مطلوب برسند. در این شرایط، استفاده از شیشه برای پوشش سقف و دیواره‌ها انتخابی مناسب است، زیرا شیشه اجازه می‌دهد نور طبیعی به‌طور کامل وارد گلخانه شده و گیاهان از نور مستقیم بهره‌مند شوند.

با این حال، برخی از گل‌های زینتی و گیاهان گلخانه ای به نور ملایم‌تری نیاز دارند و تابش مستقیم نور خورشید ممکن است برای آن‌ها آسیب‌زا باشد. در این صورت، استفاده از پوشش‌های پلاستیکی و پلی اتیلن می‌تواند گزینه‌ای ایده‌آل باشد. این نوع پوشش‌ها به‌خوبی نور را فیلتر کرده و محیطی مناسب برای گیاهان حساس به نور شدید ایجاد می‌کنند. همچنین، پوشش‌های پلاستیکی و پلی اتیلن سبک‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر از شیشه هستند و می‌توانند به‌راحتی نصب شوند. در نتیجه، انتخاب پوشش مناسب با توجه به نیازهای نوری گیاهان، نه‌تنها به سلامت و رشد آنها کمک می‌کند بلکه بهره‌وری گلخانه را نیز افزایش می‌دهد.

برخی از گل‌های زینتی در محیطی با هوای آزاد رشد بهتری دارند. از این رو نیاز به پوشش پلی اتیلن و شیشه نیست. بلاخره گلخانه به صورت گلخانه نت هاوس و پوشش‌های مشبک (توری مانند) راه‌اندازی می‌شود.

• تجهیزات نور مصنوعی

نور یکی از مهم‌ترین عوامل در رشد و شکوفایی گل‌های زینتی است. علاوه بر نور طبیعی، استفاده از تجهیزات نور مصنوعی در گلخانه، ضروری است، به‌ویژه در فصولی که نور خورشید کافی نیست. تجهیزات نور مصنوعی گلخانه مانند لامپ‌های LED رشد گیاه، فلورسنت، یا لامپ‌های سدیمی، امکان تأمین نور لازم را فراهم می‌کنند. این لامپ‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که طول موج‌های خاصی از نور (مانند نور آبی و قرمز) را تولید کنند که برای فتوسنتز و رشد گیاهان بسیار مفید است.

تنظیم شدت و مدت زمان نوردهی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. سیستم‌های نورپردازی هوشمند می‌توانند با توجه به نیاز هر نوع گل زینتی، نور را به صورت خودکار تنظیم کنند. این سیستم‌ها در رشد سریع‌تر، کیفیت بهتر گل‌ها و صرفه‌جویی در مصرف انرژی نقش مهمی ایفا می‌کنند. استفاده از بازتاب‌دهنده‌ها یا صفحات انعکاسی نیز می‌تواند میزان بهره‌وری نور را افزایش دهد و شرایط مطلوب‌تری برای گیاهان ایجاد کند.

• تجهیزات و نحوه آبیاری گل های زینتی

گل‌های زینتی برای رشد به آب کافی نیاز دارند، به‌ویژه گیاهان گلدانی که فضای کوچکتری دارند. یکی از روش‌های آبیاری گلخانه ، سیستم آبیاری بارانی است که در آن آب از طریق نازل‌ها به‌طور یکنواخت بر روی گیاهان اسپری می‌شود و باعث افزایش رطوبت و کاهش دمای گلخانه می‌شود. همچنین، در آبیاری قطره‌ای، آب به‌طور یکنواخت و بدون هدررفت از طریق قطره‌چکان‌ها به گیاهان منتقل می‌شود و می‌توان آن را به‌طور اتوماتیک کنترل کرد.
برای آبیاری گل‌های زینتی، باید زمانی اقدام کرد که سطح خاک گلدان خشک شده باشد. همچنین، به دلیل تنوع گیاهان زینتی، ضروری است که نیاز آبی هر گونه را بشناسید و مطابق با آن آبیاری کنید.

برخی از گل‌های زینتی به صورت کشت ایروپونیک و یا هیدروپونیک پرورش می‌یابند. نحوه آبیاری این گلخانه‌ها کاملا متفاوت است و نیاز به تجهیزات متفاوتی دارند.

• سیستم های حرارتی مورد نیاز برای گلهای گلخانه ای

در فصل‌های سرد، دماهای پایین می‌توانند تاثیرات منفی زیادی بر گل‌های زینتی داشته باشند، مانند توقف جوانه‌زنی یا از بین رفتن گیاهان. برای حفظ دمای مناسب در گلخانه و جلوگیری از این مشکلات، استفاده از سیستم گرمایشی ضروری است. یکی از سیستم‌های رایج، سیستم حرارت مرکزی است که گرما را به‌طور یکنواخت از طریق بخار یا آب داغ به بخش‌های مختلف گلخانه منتقل می‌کند. این سیستم برای گلخانه‌های بزرگ‌تر مناسب است اما هزینه نصب بالایی دارد.

سیستم‌های حرارتی موضعی مانند بخاری‌های گلخانه‌ای، گزینه اقتصادی‌تری هستند که برای گلخانه‌های کوچکتر استفاده می‌شوند. این سیستم‌ها گرمای مورد نیاز را در نواحی خاصی از گلخانه فراهم می‌کنند و نصب آنها ساده‌تر است. به طور کلی، سیستم‌های موضعی هزینه کمتری دارند و برای گلخانه‌های کوچک‌تر به‌صرفه‌تر هستند.

• سایر تجهیزات مورد نیاز برای راه‌اندازی گلخانه

1. • رطوبت سنج
   • تهویه مطبوع
   • گلدان مخصوص
   • خاک حاصل خیز
   • ابزار کار مثل بیلچه، چنگک و ….

مراحل راه اندازی و احداث گلخانه گلهای زینتی

احداث گلخانه برای پرورش گل‌های گلخانه‌ ای نیاز به برنامه‌ریزی دقیق و توجه به جزئیات مختلف دارد. در این مقاله، مراحل مختلف احداث گلخانه به صورت گام‌به‌گام و به ترتیب توضیح داده شده است.

• انتخاب زمین مناسب

انتخاب زمین مناسب اولین و مهم‌ترین گام در احداث گلخانه است. این تصمیم تاثیر زیادی بر کارآیی گلخانه و میزان موفقیت تولید خواهد داشت. در این مرحله، باید به چندین نکته مهم توجه کرد:

1. دسترسی به نور مناسب: گلخانه‌ها برای رشد گیاهان نیاز به نور خورشید دارند. بنابراین، مکان انتخابی باید به گونه‌ای باشد که گیاهان بتوانند در طول روز از نور خورشید به میزان کافی بهره‌مند شوند. مکان‌هایی که در معرض سایه درختان یا ساختمان‌های بلند قرار دارند، ممکن است نور کمتری دریافت کنند و این می‌تواند تأثیر منفی بر رشد گیاهان بگذارد. از این رو، زمین‌هایی با دسترسی خوب به نور طبیعی برای احداث گلخانه بهترین انتخاب هستند.
2. دسترسی به جاده‌ها و امکانات حمل و نقل: برای انتقال گل‌ها به بازار و دریافت مواد اولیه، دسترسی به جاده‌های مناسب و امکانات حمل و نقل ضروری است. در صورتی که زمین انتخابی دور از جاده‌های اصلی یا مناطق مسکونی باشد، هزینه‌های حمل و نقل افزایش می‌یابد و زمان بیشتری برای جابجایی گل‌ها و تجهیزات صرف خواهد شد. بنابراین، زمین‌هایی که به جاده‌های اصلی یا شبکه‌های حمل و نقل عمومی نزدیک هستند، انتخاب بهتری خواهند بود.
3. شرایط خاک و مکان: از دیگر موارد مهم در انتخاب زمین، بررسی شرایط خاک و محیط زیست آن است. خاک زمین باید از لحاظ حاصل‌خیزی و توانایی نگهداری آب مناسب باشد تا رشد گیاهان به درستی صورت گیرد. همچنین، باید از وجود آلودگی‌های زیست‌محیطی در زمین مطمئن شوید، زیرا آلودگی‌های خاک یا آب می‌توانند تاثیر منفی بر سلامت گیاهان بگذارند. علاوه بر این، باید از نظر زیست‌محیطی از مشکلاتی مانند وقوع سیل، خطرات طبیعی یا نزدیکی به منابع آلوده‌کننده اجتناب کنید.

با در نظر گرفتن این نکات، می‌توان زمینی مناسب برای احداث گلخانه گل‌های زینتی پیدا کرد که به بهبود عملکرد و موفقیت پروژه کمک می‌کند.

• دریافت مجوزهای لازم

قبل از شروع ساخت گلخانه، باید مجوزهای لازم را از مراجع دولتی و محلی دریافت کرد. این مجوزها شامل تاییدیه‌های محیط‌زیستی، زمین‌شناسی، بانک و وام‌های مربوطه و مجوز ساخت و ساز است. با توجه به منطقه، ممکن است نیاز به بررسی‌های زیست‌محیطی و نقشه‌برداری‌های خاص باشد.

• بررسی منابع آب و تامین آن

پس از انتخاب زمین و دریافت مجوزهای لازم، باید از دسترسی به منابع آب مناسب اطمینان حاصل کنید. برای رشد گل‌های زینتی، آبیاری منظم و به میزان کافی ضروری است. در صورتی که دسترسی به آب کافی نباشد، باید سیستم‌های لوله‌کشی آب را طراحی و نصب کرد.

• ساخت سازه گلخانه

ساخت سازه گلخانه یکی از مهم‌ترین مراحل است. در این مرحله، با توجه به نوع گلخانه، نوع سازه و مصالح به کار رفته انتخاب می‌شود. برای گلخانه‌های بزرگ و مقاوم، از پروفیل‌های گالوانیزه استفاده می‌شود، در حالی که گلخانه‌های کوچک‌تر ممکن است نیاز به قوطی‌های سبک‌تر یا سازه‌های ساده‌تری داشته باشند. در انتخاب سازه، باید به نوع طرح گلخانه توجه شود.

برای مثال:

1. گلخانه طرح C: برای این نوع گلخانه‌ها، ممکن است نیاز به استفاده از قوطی‌های گالوانیزه بزرگ نباشد و پروفیل‌های سبک‌تر کفایت کنند.
2. گلخانه‌های کوچک‌تر: برای گلخانه‌های کوچک، انتخاب سازه ساده‌تر و اقتصادی‌تر می‌تواند کفایت کند.

• نصب پوشش گلخانه

پس از ساخت سازه، نوبت به نصب پوشش‌ها می‌رسد. انتخاب پوشش مناسب تاثیر زیادی بر شرایط رشد گیاهان دارد. پوشش‌های مختلفی برای گلخانه‌ها وجود دارد که می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. پلاستیک‌های UV مقاوم: برای محافظت از گیاهان در برابر اشعه‌های مضر خورشید یا گیاهانی که نیاز به نور کمتری دارند.
2. شیشه: برای گلخانه‌های شیشه‌ای که محصولات وگیاهان داخل آن نیاز به حداکثر میزان نور دارند.
3. پلی کربنات: برای ایجاد عایق حرارتی بیشتر و جلوگیری از اتلاف انرژی.

• نصب تجهیزات سرمایش، گرمایش و رطوبت‌ساز

بعد از نصب پوشش، تجهیزات سرمایش و گرمایش گلخانه و رطوبت‌ساز برای کنترل دما و رطوبت داخل گلخانه نصب می‌شود. این تجهیزات بسته به شرایط اقلیمی و نیاز گیاهان باید انتخاب شوند:

1. سیستم‌های تهویه: برای جلوگیری از افزایش دما و رطوبت.
2. سیستم‌های گرمایش و سرمایش: برای حفظ دمای مطلوب.
3. رطوبت‌سازها: برای ایجاد رطوبت مناسب در محیط.

• نصب سیستم آبیاری

یکی از مهم‌ترین تجهیزات در گلخانه، انواع سیستم آبیاری گلخانه است. سیستم باید به گونه‌ای طراحی شود که آب به طور یکنواخت و به مقدار کافی به تمام گیاهان برسد. سیستم‌های آبیاری قطره‌ای یا اتوماتیک معمولا برای گلخانه‌های گل‌های زینتی مناسب‌تر هستند البنه نوع گیاه و میزان نیاز آن به آب نیز در زمینه دخیل است همچنین نوع کشت نیز در نحوه آبیاری و سیستم مورد نیاز تاثیرگذار است. به عنوان مثال، گلخانه هیدروپونیک سیستم ابیاری کاملا متفاوتی با گلخانه‌های معمولی و کشت خاکی دارد. هزینه لوله‌کشی گلخانه، با توجه به وسعت گلخانه و نقشه مسیر لوله‌ها متفاوت است. کارفرما می‌تواند انتخاب کند که سیستم آبیاری را به نحوی مسیربندی کند تا بهینه‌ترین نتیجه را بگیرد.

• نصب تجهیزات نور مصنوعی

در صورتی که نیاز به تامین نور بیشتر باشد، باید از تجهیزات نور مصنوعی استفاده کرد. لامپ‌های مخصوص رشد گیاه، مانند لامپ‌های فلورسنت یا LED، می‌توانند در این مرحله نصب شوند تا در روزهای ابری یا شب‌ها، نور کافی برای گیاهان فراهم شود.

• لوله‌کشی و کابل‌کشی نهایی

در این مرحله، تمامی سیستم‌ها باید به یکدیگر متصل شوند. لوله‌کشی‌های آب، کابل‌کشی‌های برق و دیگر اتصالات باید به دقت انجام شوند تا همه تجهیزات به درستی کار کنند.

• آغاز تولید و مراقبت از گل‌ها

پس از نصب و راه‌اندازی تمامی تجهیزات، مرحله تولید آغاز می‌شود. در این مرحله، باید به تغذیه، آبیاری، و شرایط دمایی و رطوبتی گل‌ها توجه ویژه‌ای داشت تا محصولات سالم و با کیفیت تولید شوند.

نکات مهمی که در برای احداث گلخانه گلهای زینتی باید به آن توجه کرد:

1. انتخاب نوع سازه:
   نوع سازه گلخانه باید بر اساس نوع محصول، شرایط اقلیمی و بودجه انتخاب شود. سازه‌های متداول شامل طرح تونلی، C، C کوچک و چند دهانه هستند. برای مثال، گلخانه‌های طرح C کوچک نیازی به استفاده از قوطی‌های گالوانیزه ندارند و سازه‌ای سبک‌تر دارند.
2. استفاده از مواد مقاوم و بادوام:
   یکی از اصول کلیدی در ساخت سازه گلخانه، استفاده از مواد باکیفیت و مقاوم است. لوله‌ها و پروفیل‌های گالوانیزه به دلیل مقاومت بالا در برابر زنگ‌زدگی، رطوبت و شرایط محیطی مختلف، انتخاب مناسبی برای اسکلت گلخانه هستند. این مواد علاوه بر افزایش دوام سازه، هزینه‌های نگهداری را نیز کاهش می‌دهند.
   همچنین، قطعات سازه گلخانه و اتصالات قوی و استاندارد نقش مهمی در استحکام سازه دارند. استفاده از اتصالات ضدزنگ و با کیفیت بالا، پایداری گلخانه را در برابر فشارهای خارجی مانند باد یا تغییرات دمایی تضمین می‌کند و طول عمر سازه را افزایش می‌دهد.
3. طراحی مناسب با شرایط اقلیمی:
   سازه باید به گونه‌ای طراحی شود که در برابر بادهای شدید، بارش برف و تغییرات دمایی مقاومت داشته باشد. برای مناطق بادخیز، استفاده از پایه‌های محکم و سیستم‌های تثبیت‌کننده الزامی است.
4. ارتفاع و شیب سقف:
   ارتفاع گلخانه و شیب سقف باید به گونه‌ای باشد که جریان هوا به خوبی حرکت کند و از تجمع گرما یا رطوبت جلوگیری شود. طراحی شیب مناسب سقف باعث کاهش تجمع برف یا آب باران می‌شود.
5. پوشش گلخانه:
   انتخاب پوشش مناسب (شیشه، پلی‌کربنات یا پلاستیک مقاوم به UV) اهمیت زیادی دارد. پوشش باید شفاف باشد تا نور کافی وارد شود و در عین حال مقاومت کافی در برابر تغییرات آب‌وهوا داشته باشد. این تصور که گلخانه پرورش گلهای زینتی حتما باید از نوع گلخانه شیشه‌ای باشد، یک تصور نادرست است. همانطور که گفتیم، همه چیز به نوع گیاه مربوط است.
6. سیستم تهویه:
   در هنگام ساخت سازه، باید مکان‌هایی برای نصب فن‌های تهویه یا پنجره‌های هوادهی در نظر گرفته شود تا دما و رطوبت داخل گلخانه به درستی کنترل شود.
7. بستر مناسب برای نصب سازه:
   زمین زیر سازه باید به خوبی تراز و آماده‌سازی شود تا از نشست یا جابجایی سازه جلوگیری شود. در صورت لزوم، از فونداسیون‌های بتنی یا پایه‌های فلزی استفاده کنید.
8. دسترسی آسان به تجهیزات و امکانات داخلی:
   طراحی مسیرهای داخلی، درها و پنجره‌ها باید به گونه‌ای باشد که دسترسی به تجهیزات و حمل‌ونقل گل‌ها و ابزارها آسان باشد.

رعایت این نکات در ساخت سازه گلخانه، ضمن افزایش دوام و کارایی، محیطی ایده‌آل برای رشد محصولات فراهم می‌کند.

سوالات متداول